Bản Án Từ Địa Ngục

Bộ phim mở đầu bằng một cảnh tượng kinh hoàng ngay giữa lòng Seoul hiện đại: ba thực thể khổng lồ truy đuổi và thiêu rụi một người đàn ông ngay trước mắt bàn dân thiên hạ. Đây không phải là một vụ án mạng thông thường; đó là một 'cuộc hành hình' được báo trước. Yeon Sang-ho đã cực kỳ thông minh khi không giải thích nguồn gốc của các thực thể này. Trong thế giới của 'Hellbound', sự hiện diện của siêu nhiên là một tiên đề không thể tranh cãi, và chính sự thiếu vắng lời giải thích khoa học đã tạo nên một khoảng trống quyền lực. Khi luật pháp bất lực trong việc giải thích 'tại sao', con người bắt đầu tìm đến tôn giáo. Hội Chân lý mới (New Truth Society) do Jung Jin-su dẫn dắt đã lấp đầy khoảng trống đó bằng một logic tàn bạo: Con người bị đày xuống địa ngục vì họ có tội. Đây là một sự thao túng tâm lý đỉnh cao, biến nỗi sợ hãi nguyên thủy thành một công cụ kiểm soát xã hội. Sự sụp đổ của trật tự lý tính diễn ra nhanh chóng đến mức chóng mặt, chứng minh rằng văn minh nhân loại thực chất chỉ là một lớp vỏ mỏng manh dễ dàng bị xuyên thủng bởi những thế lực vô hình.

Nhân vật Jung Jin-su là một trong những phản diện (hay thánh nhân?) phức tạp nhất từng xuất hiện trên màn ảnh. Qua diễn xuất xuất thần của Yoo Ah-in, Jin-su hiện lên với vẻ ngoài khắc khổ, điềm tĩnh nhưng ẩn chứa một sự trống rỗng tận cùng. Hắn không xây dựng giáo phái dựa trên tình yêu, mà dựa trên sự kinh khiếp. Triết lý của Jin-su rất đơn giản nhưng độc hại: Nếu con người không thể sống tốt vì đạo đức, họ phải sống tốt vì sợ hãi. Hắn biến cái chết – vốn là một sự kiện riêng tư và tự nhiên – thành một buổi trình diễn công cộng, một 'minh chứng' cho tội lỗi. Cách Jin-su dàn dựng cái chết của Park Jung-ja là một đỉnh cao của sự tàn nhẫn truyền thông. Bằng việc trực tiếp truyền hình buổi hành hình, hắn đã biến nạn nhân thành một vật tế thần để củng cố quyền lực cho Hội Chân lý mới. Ở đây, tôi nhìn thấy một sự mỉa mai sâu sắc: Để tạo ra một thế giới 'không tội lỗi', Jin-su đã thực hiện tội ác lớn nhất – tước đoạt ý chí tự do của con người.

Nếu Hội Chân lý mới là 'bộ não' điều khiển, thì Hội Mũi Tên (The Arrowhead) chính là 'cánh tay phải' bạo lực. Đây là sự phản ánh cực đoan và cay nghiệt nhất của đạo diễn về văn hóa mạng đương đại. Những livestreamer điên cuồng, những kẻ ẩn danh tự cho mình quyền phán xét và trừng phạt người khác nhân danh thần linh thực chất chỉ là những kẻ bắt nạt được trao quyền bởi sự hỗn loạn. Yeon Sang-ho đã lột tả chính xác cách mà sự cuồng tín lan truyền như một loại virus thông qua các thuật toán và màn hình điện thoại. Công lý trong mắt Hội Mũi Tên không cần bằng chứng, chỉ cần sự đồng thuận của đám đông. Hình ảnh những thanh niên đeo mặt nạ neon, sử dụng bạo lực vật lý để 'thanh trừng' những người nghi ngờ giáo phái là một lời cảnh báo rùng mình về sự biến chất của con người khi họ ẩn mình dưới danh nghĩa 'phụng sự lý tưởng'. Đó là một tòa án dị giáo thời kỹ thuật số, nơi lòng trắc ẩn bị coi là sự phản bội.

Bộ phim được chia làm hai phần rõ rệt, ngăn cách bởi một khoảng thời gian 5 năm. Nếu phần đầu là quá trình xác lập quyền lực của nỗi sợ, thì phần sau là sự mục nát của quyền lực đó. Hội Chân lý mới giờ đây đã trở thành một định chế chính trị - tôn giáo quyền năng, kiểm soát mọi khía cạnh đời sống. Tuy nhiên, nút thắt quan trọng nhất xuất hiện khi một đứa trẻ sơ sinh nhận được 'bản án'. Đây là cú vỗ mặt trực diện vào hệ thống logic của giáo phái: Một đứa trẻ chưa đầy một ngày tuổi làm sao có thể mang tội? Sự kiện này đã buộc các nhân vật, tiêu biểu là luật sư Min Hye-jin, phải đứng lên đấu tranh. Min Hye-jin đại diện cho phần nhân tính kiên cường nhất, một người phụ nữ bị tước đoạt tất cả nhưng vẫn giữ vững niềm tin vào sự thật. Cuộc chiến ở nửa sau phim không còn là giữa con người và quái vật, mà là cuộc chiến để định nghĩa lại thế nào là con người trong một thế giới đã mất đi la bàn đạo đức.

Cái kết của phần một (và sự mở đầu cho những suy ngẫm sau này) để lại một dư vị đắng chát nhưng đầy hy vọng. Việc người cha và người mẹ hy sinh thân mình để bảo vệ đứa trẻ khỏi các thực thể siêu nhiên là một hành động phản kháng vĩ đại nhất. Nó chứng minh rằng tình yêu thương bản năng mạnh mẽ hơn bất kỳ lời nguyền hay giáo điều nào. Thần linh (hay bất cứ thứ gì đứng sau những bản án đó) có thể lấy mạng sống, nhưng không thể kiểm soát ý nghĩa của cái chết. Sự hồi sinh của Park Jung-ja ở cảnh cuối cùng là một 'cliffhanger' kinh điển, nhưng nó cũng mở ra một chương mới: Nếu cái chết không phải là kết thúc, và địa ngục có thể đảo chiều, thì toàn bộ hệ thống niềm tin mà Hội Chân lý mới dày công xây dựng sẽ sụp đổ như một lâu đài cát. 'Hellbound' kết thúc bằng việc trả lại quyền tự quyết cho con người, dù cái giá phải trả là sự hỗn loạn không hồi kết.