심야괴담회

Sức mạnh cốt lõi của Midnight Horror Story nằm ở cấu trúc kể chuyện hai tầng (dual-layered narrative). Tầng thứ nhất là không gian phòng thu – một bối cảnh mang tính chất nghi lễ với những ngọn nến, ánh sáng đỏ quạch và những người kể chuyện (storytellers). Ở đây, nghệ thuật kể chuyện (storytelling) được đẩy lên mức thượng thừa. Những nghệ sĩ như Kim Gu-ra, Kim Sook hay các khách mời không chỉ đọc văn bản; họ trình diễn nỗi sợ thông qua nhịp thở, những khoảng lặng chết chóc và sự thay đổi âm sắc đột ngột. Tầng thứ hai là các đoạn phim tái hiện (re-enactment). Đây là nơi điện ảnh thực sự hiện diện. Thay vì sử dụng những hiệu ứng rẻ tiền, chương trình đầu tư vào bối cảnh mang tính biểu tượng cao: những hành lang chung cư cũ nát, những ngôi nhà Hanok ám bụi thời gian, hay những góc phố Seoul mù sương. Sự luân chuyển giữa hai tầng không gian này tạo ra một hiệu ứng 'Uncanny Valley' (thung lũng kỳ lạ), khiến ranh giới giữa hư cấu và thực tại bị xóa nhòa. Người xem bị kéo vào một trạng thái thôi miên, nơi họ không thể phân biệt được đâu là câu chuyện của người khác và đâu là sự phản chiếu nỗi sợ của chính mình.

Phần lớn các câu chuyện trong Midnight Horror Story đều bắt nguồn từ những trải nghiệm có thật được gửi về từ khán giả. Điều này tạo nên một chất liệu 'Realism Horror' vô cùng đắt giá. Tôi đặc biệt quan tâm đến cách chương trình khai thác những yếu tố Shaman giáo (Mudang) và tín ngưỡng dân gian Hàn Quốc. Trong một xã hội công nghệ cao như Hàn Quốc, việc đưa những yếu tố tâm linh cổ xưa vào bối cảnh hiện đại không hề tạo ra sự khập khiễng. Ngược lại, nó tạo ra một sự tương phản đầy mỉa mai. Những hồn ma không chỉ xuất hiện ở rừng sâu hay mộ cổ; chúng ẩn nấp trong thang máy, dưới gầm giường của những căn hộ Officetel cao cấp, hoặc trong những cuộc điện thoại lúc nửa đêm. Chương trình đã thành công trong việc 'vật chất hóa' những nỗi lo âu vô hình về sự cô độc, sự cạnh tranh khốc liệt và những sang chấn lịch sử chưa được chữa lành của dân tộc Hàn thành những hình tượng ma quái đầy ám ảnh.

Hệ thống bình chọn bằng 'Gwaebul' (ngọn lửa ma quỷ) từ khán giả trường quay là một nét chấm phá đầy tính xã hội học. Nó biến việc thưởng thức nỗi sợ thành một hành động mang tính cộng đồng. Trong không gian tối tăm đó, mỗi ngọn lửa được thắp lên không chỉ là điểm số, mà là sự thừa nhận (validation) đối với nỗi sợ. Khi 44 ngọn lửa rực cháy, đó là lúc nỗi sợ cá nhân đã đạt đến ngưỡng cộng hưởng chung. Với tư cách là một nhà phê bình, tôi thấy đây là một sự mô phỏng lại cách mà các truyền thuyết đô thị được hình thành và lan truyền trong thực tế: thông qua sự đồng thuận và khuếch đại của đám đông. Midnight Horror Story đã nắm bắt được bản chất của 'nỗi sợ tập thể', biến mỗi tập phim thành một buổi trị liệu tâm lý tập thể bằng phương pháp gây sốc (shock therapy).

Khác với các chương trình kinh dị phương Tây thường lạm dụng jumpscare, Midnight Horror Story chú trọng vào 'Mood and Atmosphere' (không khí và bối cảnh). Ánh sáng trong các đoạn tái hiện thường được xử lý cực đoan: hoặc là bóng tối sâu thẳm bao trùm, hoặc là ánh sáng huỳnh quang lạnh lẽo, nhợt nhạt gợi liên tưởng đến bệnh viện hoặc nhà xác. Màu sắc thường được phân loại (color grading) theo tông xanh lục hoặc xám tro, tạo cảm giác về sự mục rỗng và chết chóc. Âm thanh cũng là một nhân vật chính. Tiếng cào cấu nhẹ nhàng trên gỗ, tiếng hơi thở đứt quãng hay tiếng nước chảy róc rách trong đêm khuya được khuếch đại để tác động trực tiếp vào hệ thần kinh thực vật của khán giả. Đây không phải là sự hù dọa bề mặt; đây là sự xâm lấn dần dần vào vùng an toàn của tâm trí.

Điểm khiến tôi đánh giá cao Midnight Horror Story so với các chương trình cùng loại là thông điệp hậu kỳ. Sau mỗi câu chuyện kinh hoàng, các chuyên gia (thường là bác sĩ tâm lý hoặc nhà nghiên cứu tội phạm) sẽ đưa ra những góc nhìn khoa học hoặc nhân văn. Nhiều câu chuyện ma thực chất là sự che đậy cho những bi kịch gia đình, sự lạm dụng hoặc những bất công xã hội. Bằng cách bóc tách những lớp vỏ tâm linh để lộ ra phần lõi đau thương của con người, chương trình đã nâng tầm mình từ một show giải trí rẻ tiền lên thành một diễn đàn phê phán xã hội kín đáo. Những bóng ma đôi khi chỉ là tiếng khóc cầu cứu của những người bị lãng quên.