Dưới Bóng Trung Điện

Trong lịch sử phim ảnh Sageuk (cổ trang Hàn Quốc), hình ảnh các bậc quốc mẫu luôn gắn liền với sự tĩnh tại, uy nghi và đôi khi là sự thụ động trong các cuộc chiến vương quyền. Họ là những biểu tượng của sự đức hạnh cứng nhắc. Tuy nhiên, Im Hwa-ryeong của Kim Hye-soo đã đập tan khuôn mẫu đó ngay từ những phân cảnh đầu tiên. Bước chân vội vã, tà áo choàng bay trong gió và gương mặt đầy quyết tâm khi đi tìm những đứa con phá phách là một tuyên ngôn về sự chủ động. Thành Nagi đánh giá đây là một lựa chọn biên kịch thiên tài: biến một nhân vật quyền lực nhất hậu cung thành một 'người lao động' thực thụ. Bà không điều khiển cuộc chơi từ xa; bà dấn thân vào bùn lầy để bảo vệ các đại quân. Sự phá cách này không làm giảm đi sự tôn nghiêm của tước vị Trung điện, mà trái lại, nó nhân bản hóa quyền lực. Hwa-ryeong đại diện cho kiểu phụ nữ hiện đại bị đặt vào bối cảnh phong kiến: một người phụ nữ đa nhiệm (multi-tasking), vừa phải đối phó với mẹ chồng (Thái hậu) khắc nghiệt, vừa phải giáo dục con cái, vừa phải tham gia vào bàn cờ chính trị để giữ vững ngai vàng cho dòng tộc. Đây không chỉ là câu chuyện về việc đưa con lên ngôi, mà là câu chuyện về việc định nghĩa lại thế nào là một 'hiền mẫu' trong một thế giới tàn khốc.

Nhan đề 'Dưới Bóng Trung Điện' (The Queen's Umbrella) mang tính biểu tượng cực cao. Chiếc ô trong phim không chỉ che mưa, nó che chắn cho những bí mật, những sai lầm và cả những bản ngã bị xã hội cấm đoán. Phân cảnh gây chấn động nhất đối với một nhà phê bình như tôi chính là khi Trung điện chấp nhận bản dạng giới của Đại quân Gyeseong. Trong một xã hội Joseon lấy Nho giáo làm gốc rễ, việc một hoàng tử có xu hướng nữ tính là một tội chết. Nhưng Hwa-ryeong đã không chọn cách chối bỏ hay 'chữa trị'. Bà cầm chiếc ô, che cho con dưới cơn mưa tầm tã, chấp nhận con người thật của con. Đó là đỉnh cao của nhân văn điện ảnh. Bộ phim đặt ra một phép so sánh tương phản gay gắt về giáo dục giữa các phe phái trong cung. Một bên là sự giáo dục dựa trên sự thấu hiểu và phát triển nhân cách của Hwa-ryeong, và một bên là sự giáo dục dựa trên tham vọng và áp lực thành tích của các phi tần khác (đại diện là mẹ của Uiseong Quân). 'Dưới Bóng Trung Điện' phản chiếu một cách sắc sảo vấn nạn giáo dục tại Hàn Quốc hiện đại (và cả châu Á nói chung): liệu chúng ta đang đào tạo những vương giả tương lai, hay đang biến con cái thành những công cụ để thỏa mãn tham vọng của cha mẹ?

Mối quan hệ giữa Im Hwa-ryeong và Thái hậu (do Kim Hae-sook thủ vai) là trục xương sống kịch tính nhất của tác phẩm. Đây không đơn thuần là mâu thuẫn mẹ chồng - nàng dâu thường thấy, mà là cuộc đụng độ giữa hai hệ tư tưởng về quyền lực. Thái hậu là sản phẩm của một hệ thống cũ, nơi bà sẵn sàng hy sinh chính con đẻ hoặc tàn sát bất cứ ai để bảo vệ địa vị. Bà là 'người phụ nữ không có ô', vì bà chính là cơn mưa tàn nhẫn. Ngược lại, Hwa-ryeong sử dụng quyền lực như một công cụ để bảo vệ sự sống. Thành Nagi đặc biệt ấn tượng với cách biên kịch xây dựng các màn đối đầu bằng ngôn từ (verbal sparring). Từng câu chữ, từng ánh mắt giữa Kim Hye-soo và Kim Hae-sook đều sắc lẹm như những nhát kiếm. Sự đối trọng này tạo ra một lực đẩy mạnh mẽ cho cốt truyện, khiến người xem nhận ra rằng: trong cung đình, kẻ chiến thắng không nhất thiết phải là kẻ mạnh nhất, mà là kẻ giữ được lòng người và sự chính trực lâu nhất.

Dù lấy bối cảnh Joseon, bộ phim lại mang hơi thở của thế kỷ 21. Cách Hwa-ryeong xử lý các vấn đề từ mang thai ngoài ý muốn, sự cạnh tranh học đường cho đến những âm mưu 'fake news' trong cung đình đều mang tính ẩn dụ cho xã hội đương đại. Tuy nhiên, phim vẫn giữ được sự tôn trọng nhất định đối với các nghi lễ và cấu trúc chính trị thời bấy giờ. Điểm yếu duy nhất, có chăng, là sự lý tưởng hóa đôi khi quá đà về khả năng xử lý khủng hoảng của Trung điện, khiến bà đôi lúc trông giống như một siêu anh hùng hơn là một con người. Nhưng xét về mặt giải trí và thông điệp xã hội, sự phóng đại này là cần thiết để tạo nên một hình tượng truyền cảm hứng mạnh mẽ. Phim không chỉ dành cho những người yêu thích lịch sử, mà dành cho mọi bậc phụ huynh đang loay hoay trong việc tìm kiếm sợi dây kết nối với con cái mình.