Không dung thứ

Bộ phim mở đầu bằng một nhịp độ chậm rãi đến lạ lùng, tương phản hoàn toàn với cái tiêu đề đầy sát khí. Chúng ta gặp lại nhân vật chính – một kẻ đã cố gắng rũ bỏ lớp áo chàm để tìm về với cuộc sống bình lặng của một 'kẻ vô danh'. Sự tinh tế của đạo diễn nằm ở chỗ không giải thích quá nhiều về quá khứ lừng lẫy của anh ta bằng lời thoại, mà thông qua những vết sẹo trên cơ thể và ánh mắt đượm buồn của một kẻ đã thấy quá nhiều cái chết. Cái chết của người em trai không chỉ là một 'biến cố kích hoạt' (inciting incident) thông thường; nó là một sự sụp đổ của đức tin. Đối với nhân vật chính, em trai là sợi dây duy nhất nối kết anh với khái niệm 'gia đình' và 'sự thiện lương'. Khi sợi dây đó đứt đoạn, cái bản ngã hung bạo mà anh cố gắng giấu kín bấy lâu nay đã bùng nổ trở lại. Sự trở lại này không mang màu sắc của sự hào hứng hay vinh quang; nó mang vẻ đẹp bi tráng của một bóng ma trở về từ cõi chết để đòi lại những gì đã mất. Cách bộ phim xây dựng quá trình 'thức tỉnh' này cực kỳ sắc sảo: từ những bước đi ngập ngừng ban đầu đến sự dứt khoát lạnh lùng trong từng phát súng ở hồi hai. Người xem không thấy một người hùng, chúng ta thấy một cỗ máy đang được tái khởi động bởi nhiên liệu của nỗi đau và sự căm phẫn tận cùng.

Một trong những điểm làm nên giá trị editorial cao cấp của 'Không Dung Thứ' chính là cách nó lột trần tâm lý của kẻ báo thù. Thông thường, khán giả thích cảm giác 'hả hê' khi kẻ ác bị trừng phạt. Nhưng ở đây, mỗi mạng người nằm xuống dưới tay nhân vật chính đều để lại một vết nứt sâu hơn trong nhân cách của anh ta. Bộ phim đặt ra một câu hỏi hiện sinh đầy nhức nhối: Liệu chúng ta có thể giữ được phần 'người' sau khi đã thực hiện những hành vi 'thú tính' để nhân danh công lý? Sự tương tác giữa nhân vật chính và các thế lực ngầm trong phim không chỉ là những màn đọ súng, mà là sự va chạm giữa các hệ giá trị. Băng đảng cũ đại diện cho một trật tự bạo lực vô nguyên tắc, trong khi nhân vật chính đại diện cho một kiểu 'công lý cá nhân' mù quáng. Đạo diễn đã rất dũng cảm khi không lãng mạn hóa hành động báo thù. Mỗi lần nhân vật chính tiến thêm một bước vào sào huyệt của kẻ thù, anh ta lại càng rời xa khả năng quay trở lại cuộc sống bình thường. Sự 'không dung thứ' ở đây không chỉ dành cho kẻ thù, mà còn là sự không dung thứ của nhân vật chính đối với chính bản thân mình vì đã thất bại trong việc bảo vệ người thân. Đây là một vòng lặp bi kịch: báo thù để tìm sự thanh thản, nhưng chính báo thù lại hủy hoại mọi cơ hội để thanh thản.

Về mặt thị giác, 'Không Dung Thứ' là một bữa tiệc của những khung hình Noir hiện đại. Đạo diễn hình ảnh (DoP) đã sử dụng triệt để kỹ thuật Low-key lighting, tạo ra những vùng tối chiếm lĩnh phần lớn khung hình, như thể bóng tối đang chực chờ nuốt chửng các nhân vật. Ánh sáng trong phim hiếm khi nào là ánh sáng tự nhiên; nó thường là ánh đèn neon nhấp nháy, ánh sáng lạnh lẽo từ hầm gửi xe hay ánh lửa lập lòe của những cuộc thanh trừng. Việc sử dụng màu sắc cũng mang tính biểu tượng cực cao: tông màu xanh lạnh lẽo bao trùm suốt hành trình tìm kiếm sự thật, chỉ bị phá vỡ bởi màu đỏ gắt của máu và lửa trong những phân cảnh cao trào. Những cú máy dài (long take) trong các cảnh hành động không nhằm mục đích phô diễn kỹ thuật, mà để tạo ra một cảm giác ngột ngạt, ép buộc khán giả phải chứng kiến sự tàn khốc của bạo lực ở cự ly gần nhất, không có sự cắt ghép che đậy. Thành phố trong phim không có tên, nó hiện lên như một mê cung đầy rác rưởi và tội lỗi, nơi mà mỗi ngõ ngách đều ẩn chứa một bí mật đen tối. Đây chính là bối cảnh hoàn hảo để diễn tả một thế giới vắng bóng Chúa trời, nơi con người phải tự mình định đoạt số phận bằng máu.

Sẽ thật thiếu sót nếu không bàn về hệ thống nhân vật phản diện trong tác phẩm này. Chúng không phải là những kẻ ác 'tông xuyệt tông' (flat characters) thường thấy. Mỗi gã tay sai, mỗi tên trùm đều được khắc họa với những nét tính cách riêng biệt, phản chiếu những góc khuất khác nhau của nhân vật chính. Kẻ thù lớn nhất mà anh ta phải đối mặt thực chất chính là một phiên bản của chính anh trong quá khứ: tàn nhẫn, tham vọng và không màng tới đạo đức. Những cuộc đối thoại giữa hai bên trước giờ hành quyết luôn đầy ắp những ẩn ý về triết lý sinh tồn. Chúng ta nhận ra rằng, ranh giới giữa 'người hùng báo thù' và 'kẻ sát nhân máu lạnh' mỏng manh như sợi tóc. Sự đối đầu trong 'Không Dung Thứ' do đó không chỉ mang tính vật lý mà còn là cuộc chiến về tư tưởng. Khi kẻ phản diện mỉa mai rằng: 'Mày và tao có gì khác nhau?', sự im lặng của nhân vật chính chính là câu trả lời đau đớn nhất. Bộ phim đã thành công trong việc xây dựng một thế giới mà ở đó, cái ác không thể bị tiêu diệt hoàn toàn; nó chỉ chuyển từ hình thái này sang hình thái khác, từ bàn tay kẻ này sang bàn tay kẻ kia.

Phần cuối của bộ phim là một cú đấm thực sự vào cảm xúc của khán giả. Khi sự thật về cái chết của em trai được hé lộ, nó không mang lại sự giải thoát hay cảm giác chiến thắng. Ngược lại, nó khiến cho tất cả những nỗ lực, tất cả những mạng người đã ngã xuống trở nên vô nghĩa một cách cay đắng. Sự thật ấy nghiệt ngã đến mức nó tước đi lý do cuối cùng để nhân vật chính tiếp tục tồn tại. Đoạn kết không có những màn rượt đuổi hoành tráng, chỉ có một người đàn ông đơn độc đứng giữa đống đổ nát của cuộc đời mình. Đạo diễn đã lựa chọn một cái kết mở nhưng đầy ám ảnh, gợi nhắc đến những tác phẩm kinh điển của Park Chan-wook hay Quentin Tarantino nhưng với một sự điềm tĩnh và lạnh lùng rất riêng. 'Không Dung Thứ' khép lại bằng một khung hình tĩnh, để lại trong lòng người xem một khoảng trống mênh mông và câu hỏi chưa có lời giải: Liệu sau tất cả, báo thù có thực sự xứng đáng? Với cá nhân tôi, Thành Nagi, bộ phim này là một lời cảnh tỉnh về sự phù du của hận thù và sự quý giá của sự bao dung – thứ duy nhất có thể cứu vãn nhân loại khỏi vòng xoáy của sự diệt vong.