전설의 고향

Để hiểu được 'Hometown of Legends', trước hết ta phải hiểu về 'Han' (한) – một trạng thái cảm xúc đặc thù của người Hàn, pha trộn giữa nỗi buồn, sự hối tiếc và lòng thù hận không thể giải tỏa. Trong series này, ma quỷ không sinh ra từ hư vô; chúng là kết quả của những bất công xã hội. Ma nữ (Sowol) với mái tóc đen dài xõa trên bộ Hanbok trắng không chỉ là một hình ảnh thị giác gây sợ hãi, mà là biểu tượng của những người phụ nữ bị tước đoạt tiếng nói trong xã hội phong kiến. Chúng ta thấy gì qua những tập phim kinh điển? Đó là những người con dâu bị mẹ chồng hành hạ đến chết, những cô gái trinh tiết bị hàm oan, hay những người mẹ mất con. Khác với quỷ dữ phương Tây thường mang tính chất tôn giáo (vật ngã, trừ tà), ma của 'Hometown of Legends' mang tính chất xã hội học. Chúng quay về không phải để hủy diệt thế giới, mà để đòi lại công lý (Won-hon). Sự hiện diện của cái siêu nhiên ở đây đóng vai trò như một cơ chế cân bằng: khi luật pháp và đạo đức con người thất bại, bóng ma sẽ thực thi công lý. Đây chính là điểm tựa nhân văn ẩn sau lớp vỏ kinh dị, khiến khán giả vừa sợ hãi lại vừa thương cảm.

Không thể bàn về 'Hometown of Legends' mà thiếu đi Gumiho (Cáo chín đuôi). Qua nhiều thập kỷ phát triển của series (từ phiên bản 1977, 1996 đến 2008, 2009), Gumiho đã trải qua một sự chuyển biến sâu sắc về mặt biểu tượng. Ban đầu, Gumiho là một ác quỷ thèm khát gan người để trở thành nhân hình – hiện thân của nỗi sợ về sự lừa dối và bản năng thú tính. Tuy nhiên, càng về sau, các biên kịch đã lồng ghép vào đó một triết lý hiện sinh cay đắng. Trong 'Hometown of Legends', bi kịch của Gumiho thường nằm ở niềm tin đặt sai chỗ vào con người. Để trở thành người, nó phải tu luyện và giữ lời hứa với một người đàn ông trong 1000 ngày. Nhưng con người, với sự yếu đuối và phản bội, luôn là kẻ phá vỡ giao kèo vào phút chót. Ở đây, thực thể quỷ quyệt nhất không phải là con cáo chín đuôi, mà chính là lòng người chóng thay đổi. Cách bộ phim khai thác ánh mắt u uất của Gumiho giữa ranh giới nhân – thú là một thành tựu về mặt xây dựng nhân vật. Nó đặt ra câu hỏi: 'Nhân tính là gì, khi một con thú khao khát yêu thương hơn cả đồng loại của chúng ta?'.

Mỗi tập phim của 'Hometown of Legends' hoạt động như một câu chuyện ngụ ngôn. Cấu trúc thường thấy là: Tội lỗi – Sự trừng phạt từ cõi âm – Sự thức tỉnh của kẻ sống. Series này thực thi vai trò của một giáo cụ trực quan về đạo đức Nho giáo: lòng hiếu thảo, sự trung thành và nhân quả. Tuy nhiên, sự sắc sảo của nó nằm ở chỗ nó không rao giảng một cách khô khan. Phim thường sử dụng những yếu tố tâm linh như Thần Chết (Jeoseung Saja) với bộ đồ đen và chiếc mũ quan đặc trưng để đại diện cho sự phán xét tối thượng của vũ trụ. Sự xuất hiện của Thần Chết trong series không mang tính đe dọa bừa bãi, mà là sự xác nhận rằng mọi hành động đều có hệ quả. Điều này tạo ra một sự kết nối tâm linh chặt chẽ với người xem Á Đông, nơi quan niệm về thế giới bên kia luôn song hành cùng đời sống hiện tại. Phim tận dụng triệt để những bối cảnh như đình làng, cây cổ thụ, và những con đường mòn mù sương để tạo nên một không gian 'lửng lơ' giữa thực và hư, nơi con người phải đối diện với phần tối trong lương tâm mình.

Nhìn lại hành trình dài của series, chúng ta thấy được sự tiến hóa của kỹ xảo điện ảnh Hàn Quốc. Những năm 70-80, 'Hometown of Legends' gây sợ hãi bằng những màn hóa trang thủ công, máu giả sẫm màu và ánh sáng xanh lét huyền ảo đặc trưng của kỹ thuật truyền hình cũ. Đến những năm 2008-2009, CGI bắt đầu can thiệp sâu hơn với những màn biến thân của Gumiho hay những linh hồn bay lượn. Tuy nhiên, với tôi, giá trị cốt lõi không nằm ở việc kỹ xảo có mượt mà hay không. Có những tập phim cũ dù kỹ thuật thô sơ nhưng vẫn mang lại cảm giác rùng mình rợn tóc gáy hơn cả những bộ phim bom tấn nghìn tỷ ngày nay. Đó là nhờ 'không khí' (atmosphere). Cách 'Hometown of Legends' sử dụng tiếng gió hú qua khe cửa gỗ, tiếng bước chân trên lá khô, và đặc biệt là âm nhạc sử dụng nhạc cụ truyền thống như đàn Haegeum tạo nên một sự cộng hưởng u uất, đi sâu vào tầng tiềm thức của người xem. Đây là bài học lớn cho các nhà làm phim hiện đại: Kinh dị thực sự nằm ở sự trống trải và những điều chưa được nói ra, chứ không chỉ ở những cú jump-scare rẻ tiền.