Mùi Đời - Cuộc Sống Không Trọn Vẹn

Jang Geu-rae không phải là một anh hùng theo khuôn mẫu truyền thống. Cậu là một 'kẻ thất bại' trong hệ thống giáo dục chính quy, một người đã dành cả thanh xuân để theo đuổi giấc mơ trở thành kỳ thủ cờ Vây chuyên nghiệp nhưng cuối cùng lại bị thế giới đó khước từ. Khi bước chân vào tập đoàn thương mại Wonin với tư cách là thực tập sinh nhờ sự giới thiệu, Geu-rae mang theo mình sự ngơ ngác của một sinh vật bị ném vào môi trường xa lạ. Tuy nhiên, cái hay của biên kịch Jung Yoon-jung nằm ở chỗ biến kỹ năng cờ Vây của Geu-rae thành một thế giới quan độc đáo. Đối với Geu-rae, văn phòng không phải là những dãy bàn ghế, mà là một bàn cờ khổng lồ. Mỗi quyết định kinh doanh, mỗi cuộc đối thoại với đồng nghiệp đều là một nước đi. Việc chuyển đổi từ tư duy của một kỳ thủ sang một nhân viên văn phòng (salaryman) không chỉ là sự thay đổi nghề nghiệp, mà là sự chuyển dịch của một hệ tư tưởng. Phim khéo léo cài cắm những triết lý của cờ Vây: sự kiên nhẫn, việc hy sinh quân nhỏ để bảo toàn cục diện lớn, và quan trọng nhất là việc chấp nhận mình là một 'Misaeng' – một thực thể chưa hoàn thiện. Đây là điểm chạm tinh tế nhất giữa nghệ thuật cổ điển và đời sống hiện đại, nơi mà trí tuệ của ngàn năm trước được áp dụng để giải quyết những bảng tính Excel khô khan.

Một trong những lý do khiến 'Misaeng' gây ám ảnh là sự trung thực đến mức tàn nhẫn trong việc mô tả cấu trúc quyền lực. Chúng ta thấy Jang Geu-rae bị cô lập không chỉ vì cậu thiếu bằng cấp, mà vì cậu đại diện cho một sự đe dọa đối với 'hệ thống chứng chỉ' mà những người khác đã phải đánh đổi mồ hôi nước mắt mới có được. Sự thù ghét mà Jang Baek-gi hay các thực tập sinh khác dành cho Geu-rae ban đầu là một phản ứng tâm lý tự nhiên trước sự bất công của cơ chế 'con ông cháu cha'. Phim không tô hồng môi trường công sở bằng những tình bạn dễ dãi. Nó phơi bày sự phân biệt đối xử với phụ nữ qua nhân vật An Young-yi – một thiên tài bị vùi dập bởi chủ nghĩa gia trưởng độc hại; nó chỉ ra sự kiêu ngạo của những kẻ có học thức cao nhưng thiếu đi sự thấu cảm. Đỉnh điểm của sự xung đột chính là mối quan hệ giữa Geu-rae và Trưởng phòng Oh Sang-sik. Oh Sang-sik không phải kiểu sếp thiên thần; ông ta là một kẻ cuồng công việc, nóng tính và đầy định kiến. Nhưng chính sự va chạm giữa một người coi chính trực là mạng sống (Oh) và một người coi sự tồn tại là mục đích tối thượng (Geu-rae) đã tạo nên một động lực phát triển nhân vật xuất sắc nhất lịch sử truyền hình Hàn Quốc.

Sức mạnh của 'Misaeng' nằm ở việc nó tôn vinh những điều nhỏ nhặt. Một chiếc máy photocopy bị hỏng, một bản báo cáo bị sai định dạng, hay một thùng hàng bị thất lạc ở cảng – những chi tiết này trong các bộ phim khác có thể chỉ là tình tiết đệm, nhưng trong 'Misaeng', chúng là những cuộc chiến sinh tử. Bộ phim hiểu rằng đối với một nhân viên văn phòng, thế giới không sụp đổ vì người ngoài hành tinh, nó sụp đổ vì một lỗi đánh máy hoặc một cuộc gọi bị nhỡ từ khách hàng. Sự kịch tính được đẩy lên cao trào không phải qua các pha hành động, mà qua sự im lặng căng thẳng trong phòng họp. Phim bóc tách khái niệm 'thành công' một cách bền bỉ. Thành công trong 'Misaeng' không phải là thăng chức hay kiếm được hàng tỷ won; thành công đôi khi chỉ là việc được sếp công nhận là 'người của chúng ta' (uri-ae). Sự dịch chuyển từ 'tôi' sang 'chúng ta' trong ngôn ngữ Hàn Quốc được phim khai thác triệt để, thể hiện khát khao sâu thẳm của con người về việc được thuộc về một cộng đồng nào đó, bất kể cộng đồng đó có khắc nghiệt đến đâu.

Có một phân đoạn đau lòng khi Geu-rae nhận ra rằng dù cậu có nỗ lực gấp mười lần người khác, rào cản về bằng cấp và hợp đồng ngắn hạn vẫn là một bức tường bê tông không thể phá vỡ. 'Misaeng' không mang lại một cái kết cổ tích kiểu Mỹ nơi kẻ yếu thế sẽ lật đổ hệ thống. Thay vào đó, nó đưa ra một thông điệp thực tế hơn: Hệ thống luôn thắng, nhưng con người có quyền chọn cách họ đối mặt với thất bại. Nhân vật Oh Sang-sik là biểu tượng cho sự kháng cự đó. Ông chấp nhận bị gạt ra rìa của quyền lực để giữ lại lòng tự trọng. Sự ra đi của ông và sau đó là Geu-rae khỏi Wonin không phải là một sự thất bại, mà là một hành động giải phóng. Họ rời bỏ 'bàn cờ' của kẻ khác để tự thiết lập bàn cờ của riêng mình. Đây là một góc nhìn đầy trí tuệ về sự tự do cá nhân trong lòng xã hội tư bản. Phim đặt ra câu hỏi: Liệu bạn sẽ chọn làm một quân cờ hoàn hảo trong một ván cờ tồi tệ, hay chọn làm một 'Misaeng' dấn thân vào một hành trình không định hướng nhưng tự do?

Nói về 'Misaeng' mà không nhắc đến diễn xuất là một thiếu sót nghiêm trọng. Im Si-wan đã có một màn hóa thân xuất thần, rũ bỏ hoàn toàn hình ảnh thần tượng để trở thành một Geu-rae mong manh nhưng kiên cường. Ánh mắt của Si-wan chứa đựng sự hoang mang của một đứa trẻ bị lạc và sự điềm tĩnh của một kỳ thủ lão luyện. Nhưng linh hồn của bộ phim chính là Lee Sung-min. Vai diễn Oh Sang-sik của ông là một kiệt tác về biểu cảm. Từ đôi mắt đỏ ngầu vì thiếu ngủ đến dáng đi tất bật, Lee Sung-min không diễn, ông thực sự sống cuộc đời của một người trưởng phòng tận tụy. Dàn diễn viên phụ như Kang Ha-neul, Kang So-ra hay Byun Yo-han đều mang đến những lớp cắt đa chiều, khiến cho văn phòng công ty Wonin hiện lên sống động như thể khán giả có thể ngửi thấy mùi cà phê hòa tan và mùi giấy in nồng nặc trong không khí.