SBS 인기가요

Trong điện ảnh, mise-en-scène là tất cả những gì xuất hiện trong khung hình. Tại Inkigayo, khái niệm này được đẩy lên mức cực đoan. Mỗi sân khấu chỉ kéo dài vỏn vẹn 3 phút nhưng được đầu tư như một bối cảnh phim bom tấn. Tôi đặc biệt chú ý đến cách họ sử dụng không gian đa tầng. Không giống như các chương trình âm nhạc truyền thống vốn dựa vào sự phẳng phiu của sân khấu, Inkigayo tận dụng chiều sâu với các lớp màn hình LED, hệ thống ánh sáng laser và các đạo cụ vật lý được thiết kế tinh xảo. Sự kết hợp giữa thực và ảo này tạo ra một cảm giác choáng ngợp, khiến người xem rơi vào trạng thái 'huyền ảo hóa' (mystification). Các giám đốc mỹ thuật của SBS dường như là những bậc thầy về màu sắc; họ sử dụng bảng màu bão hòa cao để kích thích võng mạc, tạo ra một phản ứng sinh lý tức thời hơn là một cảm nhận nghệ thuật chậm rãi. Mỗi sân khấu của một nhóm nhạc là một concept riêng biệt: từ sự u tối của Gothic đến sự rực rỡ của Cyberpunk. Điều này đòi hỏi một sự đồng bộ tuyệt đối giữa trang phục, ánh sáng và đồ họa máy tính - một sự duy mỹ mang tính công nghiệp hóa cao độ.

Điều làm nên danh tiếng của Inkigayo trong giới phê bình kỹ thuật chính là nghệ thuật quay phim. Nếu trong phim điện ảnh, máy quay thường đóng vai trò quan sát hoặc dẫn dắt, thì ở đây, máy quay là một 'nhân vật' tham gia trực tiếp vào vũ đạo. Kỹ thuật 'One-take' hoặc các cú 'Zoom-in' đột ngột tại Inkigayo không hề ngẫu hứng; chúng tuân theo một kịch bản phân cảnh (storyboard) cực kỳ nghiêm ngặt. Việc sử dụng các thiết bị như Jimmy Jib hay Steadicam được thực hiện với tốc độ chóng mặt, khớp tới từng mil giây của nhịp trống. Tôi nhìn thấy ở đây sự kế thừa của ngôn ngữ phim ca nhạc Hollywood thập niên 50 nhưng được 'tiêm' thêm liều adrenaline của thời đại số. Những cú xoay máy 360 độ quanh nghệ sĩ không chỉ phô diễn kỹ thuật của người quay mà còn nhằm mục đích tôn vinh tối đa hình thể của nghệ sĩ - những 'vị thần' của thời đại mới. Đặc biệt, khái niệm 'Ending Fairy' (Tiên tử kết màn) là một minh chứng điển hình cho việc sử dụng Close-up (Cận cảnh) để tạo ra sự kết nối giả tạo nhưng mãnh liệt giữa nghệ sĩ và khán giả qua màn hình, một thủ pháp thao túng cảm xúc đầy điêu luyện.

Dưới góc độ nhịp điệu (pacing), Inkigayo là một cơn bão không có điểm dừng. Trong điện ảnh, những khoảng lặng (silence) là cần thiết để tạo ra chiều sâu chiêm nghiệm. Nhưng ở Inkigayo, sự im lặng bị triệt tiêu hoàn toàn. Cấu trúc của chương trình là một chuỗi các xung lực liên tiếp. Từ màn giới thiệu của MC với tông giọng cao, đầy năng lượng đến các tiết mục được cắt dựng với tốc độ trung bình 2-3 giây một frame hình. Đây là một thứ ngôn ngữ thị giác dành cho thế hệ TikTok - những người có ngưỡng tập trung ngắn. Sự dồn dập này tạo ra một trạng thái hưng phấn liên tục (hyper-arousal), khiến người xem không có thời gian để đặt câu hỏi về chất lượng âm nhạc mà bị cuốn đi bởi dòng thác hình ảnh. Là một nhà phê bình, tôi thấy đây vừa là một thành tựu về kỹ thuật dựng phim thời gian thực, vừa là một sự 'bạo hành' giác quan có chủ đích. Chương trình không cho phép khán giả suy nghĩ; nó chỉ cho phép khán giả cảm thấy.

Đừng lầm tưởng Inkigayo chỉ là một chương trình giải trí đơn thuần. Nhìn sâu hơn vào cấu trúc của nó, ta thấy một hệ thống phân cấp quyền lực rõ rệt. Vị trí biểu diễn, thời lượng sân khấu và cách máy quay ưu ái một thành viên nào đó đều phản ánh giá trị kinh tế và quyền lực của công ty quản lý đứng sau. Đây là một 'thị trường chứng khoán' của sự nổi tiếng, nơi giá trị của một con người được định giá qua lượt view và cúp chiến thắng. Việc sử dụng công nghệ camera 4K, 8K cho từng cá nhân (fan-cam) đã biến nghệ sĩ thành một món hàng hóa được tách nhỏ, sẵn sàng để tiêu thụ. Dưới lăng kính của chủ nghĩa Marx về hàng hóa, Inkigayo chính là nơi 'sùng bái vật phẩm' (commodity fetishism) đạt đến đỉnh cao. Nghệ sĩ không còn là một con người bằng xương bằng thịt mà trở thành một biểu tượng, một hình ảnh phản chiếu nỗi khát khao của đám đông. Sự hoàn hảo không tì vết trên khung hình là kết quả của một quá trình lao động khổ sai, được che đậy bằng những lớp filter và hiệu ứng lấp lánh.

Câu hỏi đặt ra là: Liệu Inkigayo có còn giữ được giá trị nghệ thuật khi tính nguyên bản (authenticity) bị hy sinh cho sự hoàn hảo mang tính kỹ thuật? Khi xem lại các thước phim từ thập niên trước, ta thấy sự thô mộc và đầy sức sống. Ngày nay, mọi thứ đều được lập trình. Sự tương tác giữa các MC đôi khi mang lại cảm giác của những con robot được lập trình tốt. Tuy nhiên, không thể phủ nhận rằng SBS đã tạo ra một tiêu chuẩn vàng cho ngành công nghiệp truyền hình toàn cầu. Họ đã biến một chương trình ca nhạc định kỳ thành một 'di sản thị giác' của Hàn Quốc. Dù chúng ta có phê phán sự hào nhoáng rỗng tuếch của nó, ta vẫn phải ngả mũ trước sự chuyên nghiệp và tầm nhìn xa của những người làm chương trình. Inkigayo không chỉ là âm nhạc, nó là một cuộc trình diễn về sức mạnh công nghệ và thẩm mỹ của một quốc gia đang vươn mình trở thành trung tâm văn hóa mới của thế giới.