Ma Tốc Độ

Cốt lõi của 'Ma Tốc Độ' không nằm ở những pha nhào lộn mô tô hay chiếc đầu lâu rực lửa, mà nằm ở một mô típ văn học kinh điển: Bi kịch Faustian. Johnny Blaze, trong một khoảnh khắc của tình yêu nguyên thủy và sự tuyệt vọng tột cùng, đã ký vào bản hợp đồng bằng máu với Mephistopheles để cứu cha mình khỏi căn bệnh ung thư quái ác. Đây là điểm khởi đầu của mọi sự sụp đổ. Thành Nagi nhận thấy một sự mỉa mai cay đắng trong kịch bản: Ác quỷ luôn giữ lời, nhưng theo cách tàn nhẫn nhất. Cha anh khỏi bệnh ung thư để rồi tử nạn trong một buổi biểu diễn ngay sau đó. Hành động này tước đi giá trị của sự hy sinh của Johnny, biến anh thành một kẻ 'mắc nợ' vĩnh viễn cho một kết quả vô nghĩa. Đây là một ẩn dụ sắc sảo về bản chất của ham muốn và cái giá của sự can thiệp vào định mệnh. Johnny Blaze không chỉ mất linh hồn; anh mất đi cả quyền được đau khổ một cách bình thường. Anh trở thành một 'công cụ', một thợ săn tiền thưởng của địa ngục, đứng giữa lằn ranh mỏng manh của người và quỷ.

Về mặt thị giác, 'Ghost Rider' là một sự pha trộn độc đáo giữa thể loại Viễn Tây (Western) và kinh dị Gothic. Chiếc xe mô tô phân khối lớn không chỉ là phương tiện, nó là một tạo vật của bóng tối, một con chiến mã sắt rực cháy trong đêm đen. Đạo diễn Mark Steven Johnson đã tận dụng triệt để những gam màu tương phản: sắc xanh lạnh lẽo của đêm tối bị xé toạc bởi màu cam rực của ngọn lửa thiêng. Chúng ta thấy hình bóng của một tay súng cô độc trong các bộ phim của Sergio Leone, nhưng thay vì khẩu Colt, anh ta sử dụng sợi xích công lý và cái nhìn trừng phạt (Penance Stare). Sự hiện diện của Ghost Rider trên những cung đường dài hun hút tạo nên một cảm thức về sự cô độc hiện sinh. Những cảnh quay chậm khi chiếc bánh xe bốc hỏa đi qua mặt nước hay leo lên tòa nhà kính không chỉ là biểu diễn kỹ xảo; chúng là sự tuyên ngôn về sức mạnh áp chế của siêu nhiên đối với thế giới trần tục. Mặc dù kỹ xảo CGI năm 2007 có những hạn chế nhất định, nhưng 'linh hồn' của thiết kế nhân vật vẫn giữ được sức nặng thẩm mỹ cho đến ngày nay.

Không thể bàn về 'Ma Tốc Độ' mà không mổ xẻ màn trình diễn của Nicolas Cage. Thành Nagi gọi đây là lối diễn xuất 'Nouveau Shamanic' (Tân pháp sư) – một thuật ngữ mà chính Cage đã sử dụng để mô tả cách anh thâm nhập vào nhân vật. Cage không diễn vai Johnny Blaze; anh đang 'lên đồng' cùng nhân vật. Từ ánh mắt lo âu, nụ cười nửa miệng đầy vẻ chịu đựng đến khoảnh khắc biến thân đầy đau đớn – nơi anh gào thét khi da thịt bị thiêu rụi để lộ ra khung xương trắng hếu – Cage đã mang lại một sự điên rồ có kiểm soát. Khán giả có thể thấy nó hơi 'quá đà' (over-the-top), nhưng đó chính xác là những gì một kẻ bị quỷ ám cần thể hiện. Anh biến Johnny Blaze thành một người đàn ông cố gắng giữ lấy chút nhân tính cuối cùng bằng cách nghe nhạc Carpenter hay ăn kẹo dẻo trong ly cocktail. Sự kỳ quặc đó tạo nên một lớp nhân vật có chiều sâu tâm lý kỳ lạ, tách biệt hoàn toàn với những siêu anh hùng đạo mạo, chính trực cùng thời.

Phim xây dựng một cấu trúc phản diện dựa trên sự phản kháng của thế hệ: Sự nổi loạn của đứa con (Blackheart) chống lại người cha bạo chúa (Mephistopheles). Peter Fonda, với vẻ điềm tĩnh đến rợn người, đã hóa thân thành một ác quỷ Mephistopheles cổ điển – lịch thiệp, xảo quyệt và không bao giờ bẩn tay. Ngược lại, Blackheart của Wes Bentley đại diện cho một thế hệ quỷ dữ mới: ngông cuồng, tàn nhẫn và khao khát quyền lực tuyệt đối qua văn tự của San Venganza. Cuộc chiến này đẩy Johnny Blaze vào thế kẹt: anh là quân cờ của người cha để tiêu diệt đứa con. Chính vị thế 'kẻ đứng giữa' này tạo nên sức nặng cho sự lựa chọn cuối cùng của Johnny. Anh không chọn đứng về phía nào của địa ngục; anh chọn giữ lấy lời nguyền để bảo vệ nhân loại. Đó là khoảnh khắc anh biến lời nguyền thành món quà, biến sự nô lệ thành quyền tự chủ.

Tại sao sau gần hai thập kỷ, 'Ma Tốc Độ' vẫn được nhắc lại với sự trân trọng từ một bộ phận lớn khán giả? Bởi vì nó có 'vân tay' riêng. Trong thời đại mà các phim siêu anh hùng được sản xuất trên dây chuyền công nghiệp với sự đồng nhất về tông màu và thông điệp, 'Ghost Rider' hiện thân như một gã lãng tử nổi loạn, đầy sẹo và bụi bặm. Nó không cố gắng làm hài lòng tất cả mọi người bằng những câu đùa hời hợt. Nó đen tối, nó sến súa (campy) một cách cố ý, và nó tràn đầy niềm đam mê với chất liệu gốc của Marvel Knights. Đây là một minh chứng cho việc điện ảnh đôi khi không cần phải hoàn hảo về logic để trở thành một biểu tượng; nó chỉ cần đủ rực rỡ để đốt cháy tâm trí người xem.