Luyến Mộ

Trọng tâm của 'Luyến Mộ' nằm ở sự đứt gãy về bản sắc của nhân vật Lee Hwi (Dam-yi). Ngay từ khoảnh khắc sinh ra, sự hiện diện của nàng đã là một 'sai lầm' của định mệnh trong mắt vương thất – một cặp song sinh nam-nữ bị coi là điềm gở. Sự sống sót của nàng không phải là một món quà, mà là một sự vay mượn. Khi người anh trai Thế tôn thực sự bị ám sát, Dam-yi buộc phải bước vào lớp vỏ của anh mình. Đây là một cuộc 'hoán đổi bản thể' mang tính cưỡng bách. Trong ngôn ngữ điện ảnh, sự nhị nguyên này được thể hiện qua những phân cảnh soi gương và những lớp áo long bào nặng nề. Mỗi sáng, khi Dam-yi thắt chặt dải lụa bó ngực, đó không chỉ là hành động che giấu giới tính, mà là hành động tự giam cầm bản thân. Nàng không còn là Dam-yi, nhưng cũng chưa bao giờ thực sự là Lee Hwi. Nàng tồn tại trong một 'khoảng không trung gian' (liminal space) – nơi mà tên gọi của nàng đã chết, và danh tính nàng đang mang chỉ là một chiếc mặt nạ sắt. Phim đã khai thác triệt để nỗi cô độc tuyệt đối này, biến cung điện Gyeongbokgung thành một mê cung của những bí mật, nơi mỗi bước chân đều có thể dẫn đến vực thẳm của cái chết nếu sự thật bị phanh phui.

Dưới lăng kính xã hội học, 'Luyến Mộ' là một bản cáo trạng sắc sảo đối với cấu trúc nam quyền của Joseon. Vua cha và người ông ngoại quyền lực (Lãnh tướng Han Ki-jae) đại diện cho một hệ thống giá trị coi con người là những quân cờ trên bàn cờ quyền lực. Dam-yi/Lee Hwi là quân cờ trung tâm, nhưng lại là quân cờ không có tiếng nói. Tuy nhiên, sự thú vị nằm ở cách nhân vật này phản kháng. Sự phản kháng của Hwi không đến từ việc lật đổ ngai vàng, mà đến từ việc nàng giữ gìn nhân tính và lòng trắc ẩn trong một môi trường đầy rẫy sự tàn bạo. Nàng cai trị bằng sự thấu cảm – một đặc tính thường bị coi là 'nữ tính' và yếu đuối trong mắt các đại thần, nhưng lại chính là sức mạnh giúp nàng thu phục lòng người. Phim đặt ra một câu hỏi mang tính chính trị sâu sắc: Liệu một vị vua có cần phải là nam giới theo sinh học, hay phẩm chất của một quân vương nằm ở sự minh triết và lòng thương dân? Cuộc chiến giữa Hwi và ông ngoại Han Ki-jae không chỉ là cuộc chiến tranh giành quyền lực, mà là cuộc chiến giữa sự bảo thủ cực đoan và khát vọng đổi thay.

Tình yêu giữa Lee Hwi và Jung Ji-woon không đơn thuần là gia vị lãng mạn để thu hút khán giả trẻ. Trong bối cảnh ngột ngạt của phim, Ji-woon chính là ánh sáng duy nhất giúp Hwi không bị nuốt chửng bởi bóng tối của chiếc long bào. Ji-woon yêu 'Vị vua' trước khi biết đó là 'Dam-yi'. Đây là một chi tiết cực kỳ tiến bộ: tình yêu vượt qua định kiến về giới tính và địa vị. Sự tương tác giữa họ là sự va chạm giữa một bên là thực tại tàn khốc (Hwi) và một bên là khát vọng tự do (Ji-woon). Ji-woon đại diện cho thế giới bên ngoài bức tường thành – nơi có thuốc nam, có những cánh hoa rơi và sự tự do tự tại. Mỗi lần họ ở bên nhau, không gian phim như mềm lại, bảng màu chuyển từ tông xanh lạnh lẽo của cung đình sang tông vàng ấm áp của ký ức và hy vọng. Mối tình này là 'nghịch lý lãng mạn': nó là thứ cứu rỗi linh hồn Hwi, nhưng đồng thời cũng là ngòi nổ có thể phá hủy tất cả những gì nàng đang cố gắng bảo vệ.

Đạo diễn Song Hyun-wook đã thể hiện một tư duy thẩm mỹ bậc thầy trong 'Luyến Mộ'. Việc sử dụng các khung hình 'khung trong khung' (frame within a frame) – như nhìn qua khe cửa, qua những tấm rèm lụa – tạo ra cảm giác về sự quan sát và sự ngột ngạt. Lee Hwi luôn bị bao vây bởi các cấu trúc kiến trúc vuông vức, tượng trưng cho những giáo điều và luật lệ đang bóp nghẹt nàng. Ngược lại, thiên nhiên trong phim lại hiện lên đầy chất thơ và tự do. Những cánh hoa sen, rừng trúc xanh mướt hay những buổi chiều tà rực rỡ không chỉ để làm đẹp khung hình, mà là những ẩn dụ về sự sinh tồn và vẻ đẹp mong manh. Đặc biệt, trang phục trong phim là một thành tựu đáng kinh ngạc. Những bộ hanbok được thiết kế tinh xảo, với màu sắc biến chuyển theo tâm lý nhân vật: từ màu đỏ uy nghiêm của long bào đến màu trắng thanh khiết của nội y khi Hwi được là chính mình trong bóng đêm. Đây là một sự sắp đặt thị giác có tính toán nhằm nhấn mạnh sự đối lập giữa diện mạo và bản chất.

Nhiều người có thể coi cái kết của 'Luyến Mộ' là một sự thỏa hiệp, nhưng dưới góc nhìn phê bình, tôi cho rằng đó là sự giải thoát triệt để nhất. Để được sống với tư cách là Dam-yi, nàng phải 'giết chết' Lee Hwi. Sự biến mất của vị vua trên ngai vàng để đổi lấy sự hiện diện của một người phụ nữ bình dị bên bờ biển là một tuyên ngôn mạnh mẽ về giá trị con người. Hành trình của Dam-yi kết thúc không phải bằng vương miện, mà bằng việc tìm lại được tên gọi của chính mình. Phim đã khép lại một vòng lặp đau thương của lịch sử giả tưởng bằng một nốt nhạc hy vọng, khẳng định rằng dù hệ thống có khắc nghiệt đến đâu, những cá thể kiên cường vẫn sẽ tìm được con đường để nở hoa, dù đó là đóa hoa sen mọc lên từ bùn lầy của những âm mưu và máu chóc.