Trò Chơi Kim Tự Tháp

Trò chơi Kim tự tháp không đơn thuần là một trò đùa của những nữ sinh nhà giàu; nó là một hệ thống chính trị hoàn chỉnh được thiết lập dựa trên sự đồng thuận của đa số. Mỗi tháng một lần, các học sinh bình chọn cho nhau. Những người ở tầng A nắm giữ đặc quyền tuyệt đối, trong khi tầng F – những kẻ không có phiếu bầu – trở thành 'vật tế thần' hợp pháp cho mọi hành vi bạo lực. Ở đây, đạo diễn Park So-yeon đã khéo léo vận dụng khái niệm 'Panopticon' (Nhà tù toàn cảnh) của Jeremy Bentham. Trong lớp học 2-5, mọi ánh mắt đều là camera giám sát. Kẻ ở tầng trên giám sát kẻ ở tầng dưới để duy trì đặc quyền, còn kẻ ở tầng dưới giám sát lẫn nhau để tìm cơ hội leo lộn. Sự tàn bạo của hệ thống này nằm ở chỗ nó bình thường hóa sự bất công bằng 'quy trình dân chủ'. Khi bạo lực được thực hiện thông qua một cuộc bỏ phiếu, trách nhiệm cá nhân bị phân tán vào tập thể. Kẻ bắt nạt không còn cảm thấy tội lỗi vì họ tin rằng mình chỉ đang 'tuân thủ luật chơi' mà chính nạn nhân cũng đã tham gia.

Nhân vật Sung Su-ji, qua sự thể hiện sắc sảo của Bona, là một làn gió mới trong dòng phim bạo lực học đường. Cô không phải là một nạn nhân thánh thiện, cam chịu để chờ đợi sự cứu rỗi. Su-ji là một 'người chơi' thực thụ với tư duy của một nhà lý thuyết trò chơi (Game Theory). Chuyển trường liên tục đã dạy cô cách quan sát các dòng chảy quyền lực để thích nghi. Khi rơi vào tầng F, Su-ji không tìm cách phá hủy kim tự tháp bằng sự phẫn nộ cảm tính. Cô phân tích nó. Cô tìm kiếm những kẽ hở trong thuật toán, tận dụng tâm lý của những 'người ngoài cuộc' (những người ở tầng C và D) – những kẻ sợ hãi việc bị rơi xuống đáy nhưng cũng chán ghét việc phải quỳ gối. Hành trình của Su-ji là quá trình phá vỡ 'Cân bằng Nash' của trò chơi, nơi mà mỗi cá nhân tin rằng việc giữ nguyên trạng là lựa chọn an toàn nhất cho họ. Su-ji chứng minh rằng, để lật đổ một hệ thống thối rữa, người ta không cần một vị thánh, người ta cần một kẻ ngoại đạo thông minh biết cách khiến những kẻ hưởng lợi từ hệ thống phải cảm thấy bất an.

Nếu Su-ji là đại diện cho lý trí cứu rỗi, thì Baek Ha-rin (do Jang Da-ah thủ vai) là hiện thân của sự ác độc mang tính hệ thống. Ha-rin không cần ra tay đánh đập; cô ta điều khiển bằng nụ cười, bằng sự ban phát đặc quyền và bằng nỗi sợ hãi được che đậy dưới vẻ ngoài thanh lịch của một thiên kim tiểu thư. Sự đối đầu giữa Su-ji và Ha-rin không chỉ là cuộc chiến giữa chính và tà, mà là cuộc xung đột giữa hai thế giới quan: một bên muốn phá vỡ xiềng xích và một bên muốn duy trì trật tự bằng mọi giá. Ha-rin hiểu rõ tâm lý đám đông hơn bất kỳ ai. Cô ta biết rằng chỉ cần cho đám đông một mục tiêu để xâu xé (tầng F), họ sẽ quên đi việc mình đang bị tước đoạt tự do. Ha-rin chính là kiến trúc sư của sự sợ hãi, người hiểu rằng quyền lực thực sự không nằm ở sức mạnh cơ bắp, mà nằm ở khả năng định nghĩa 'luật chơi'.

Điểm nhức nhối nhất của 'Trò Chơi Kim Tự Tháp' chính là sự khắc họa tầng lớp trung lưu của lớp học – những học sinh ở tầng B, C, D. Đây là những nhân vật phản chiếu chính xác nhất xã hội thực tại. Họ không trực tiếp cầm gậy đánh bạn, nhưng họ im lặng để đổi lấy sự yên ổn. Bộ phim bóc tách một cách tàn nhẫn tâm lý 'miễn là không phải tôi'. Sự im lặng của họ chính là dầu mỡ bôi trơn cho bộ máy kim tự tháp vận hành trơn tru. Đạo diễn đã tạo ra những khoảnh khắc tĩnh lặng đầy ám ảnh, nơi camera quay chậm cận cảnh những gương mặt quay đi khi một vụ bạo hành xảy ra. Đó là sự 'tầm thường của cái ác' (Banality of Evil) mà Hannah Arendt từng đề cập. Khi cái ác được định chế hóa, việc đơn giản là 'không làm gì cả' cũng đủ để biến bạn thành một kẻ đồng lõa.

Phim kết thúc không bằng một phép màu, mà bằng sự sụp đổ tất yếu của một hệ thống dựa trên sự thù hận. Khi các mắt xích ở đáy bắt đầu liên kết, kim tự tháp mất đi điểm tựa. Tuy nhiên, cái kết của bộ phim vẫn để lại một dư vị đắng chát. Dù trò chơi ở lớp 2-5 kết thúc, nhưng những 'kim tự tháp' khác ngoài xã hội vẫn đang mọc lên. 'Trò Chơi Kim Tự Tháp' là một lời cảnh tỉnh rằng bạo lực học đường không phải là vấn đề của cá nhân, mà là vấn đề của cấu trúc. Nếu chúng ta vẫn tiếp tục dạy trẻ em rằng cuộc đời là một cuộc đua sinh tồn nơi kẻ mạnh nuốt chửng kẻ yếu, thì những trò chơi như thế này sẽ mãi mãi được tái sinh dưới những hình thái tinh vi hơn.