Luật Sư Công Ích

Nhân vật chính của chúng ta không chỉ mất đi một công việc; ông ta mất đi một căn tính (identity). Trong triết học về quyền lực, vị thế thẩm phán đại diện cho 'Tiếng nói của Thần linh' trong cõi nhân gian. Khi cuộc đời ông sụp đổ chỉ sau một đêm, đó không đơn thuần là một tai nạn nghề nghiệp, mà là sự sụp đổ của một hệ giá trị. Phim đã cực kỳ tinh tế khi khắc họa những giờ đầu tiên sau biến cố: sự tĩnh lặng đáng sợ trong căn nhà trống trải, ánh nhìn ghẻ lạnh của đồng nghiệp, và sự tan rã của những mối quan hệ tưởng chừng như vĩnh cửu. Sự sụp đổ này là cần thiết. Như một quy luật tất yếu của điện ảnh hiện thực, nhân vật phải bị tước đoạt tất cả để có thể nhìn thấy những điều mà trước đây cương vị cao quý đã che lấp mất tầm nhìn của họ. Việc ông gia nhập nhóm luật sư công ích của một hãng luật hàng đầu – một bộ phận vốn chỉ tồn tại để làm đẹp hồ sơ trách nhiệm xã hội (CSR) cho tập đoàn – là một sự mỉa mai cay đắng. Ông đi từ chỗ là người định đoạt số phận sang kẻ phải đi xin xỏ sự công bằng cho những người yếu thế.

Bối cảnh phim là một cuộc đối thoại thị giác giữa hai thế giới. Một bên là hãng luật hàng đầu với những tấm kính cường lực, ánh sáng trắng xanh lạnh lẽo và những hành lang dài hun hút – nơi công lý được cân đo bằng hóa đơn giờ làm việc. Bên kia là văn phòng công ích, nơi chứa đầy hồ sơ cũ kỹ, những con người lao động lam lũ và những tiếng khóc chân thực. Thành Nagi đánh giá cao cách đạo diễn sử dụng không gian để kể chuyện. Tại văn phòng công ích, ánh sáng trở nên vàng ấm hơn, máy quay đặt thấp hơn, tạo cảm giác gần gũi và nhân bản hơn. Ở đây, vị thẩm phán kiêu hãnh ngày nào bắt đầu học cách lắng nghe thay vì phán xét. Những vụ kiện 'vặt vãnh' về lương bổng, bảo hiểm hay tranh chấp nhỏ nhặt của người dân nghèo chính là những mảnh ghép phục hồi lại nhân cách cho ông. Phim đặt ra một câu hỏi nhức nhối: Liệu công lý có thực sự nằm ở những đại án triệu đô, hay nó nằm ở việc đòi lại vài đồng lương mồ hôi nước mắt cho một bà lão quét rác? Sự thay đổi trong tâm thế của nhân vật chính – từ kẻ ban phát lòng thương hại sang người chiến đấu bằng sự thấu cảm – chính là trục xương sống nhân văn nhất của tác phẩm.

Điểm đột phá của 'Luật Sư Công Ích' nằm ở cách nó định nghĩa lại khái niệm 'thành công'. Trong cấu trúc kịch bản truyền thống, chúng ta mong đợi nhân vật chính sẽ tìm cách minh oan và quay lại vị thế cũ. Nhưng không, bộ phim này táo bạo hơn. Nó dẫn dắt nhân vật (và khán giả) đến một nhận thức rằng: vị trí cũ thực chất là một nhà tù của sự kiêu ngạo. Sự tự do thực sự chỉ đến khi ông đứng cùng hàng ngũ với những người 'vô danh'. Những vụ án công ích không mang lại danh tiếng hay tiền bạc, nhưng chúng mang lại 'hy vọng' – một thứ xa xỉ phẩm trong thế giới pháp đình thực dụng. Mỗi hồ sơ ông thụ lý là một lần ông tự bào chữa cho linh hồn mình. Phim không lãng mạn hóa sự nghèo khổ, nó chỉ mô tả sự nghèo khổ như một mảnh đất mà ở đó, tình người nảy mầm mạnh mẽ nhất. Sự tương tác giữa vị thẩm phán cũ và các cộng sự trẻ tuổi trong nhóm công ích tạo nên một sự cộng hưởng thế hệ tuyệt vời, nơi kinh nghiệm già dặn gặp gỡ lý tưởng trong sáng.

Không có những màn rượt đuổi kịch tính hay những cú lật kèo (twist) giật gân rẻ tiền, phim chọn nhịp độ chậm rãi, đào sâu vào tâm lý. Mỗi tập phim là một tầng nấc của sự thức tỉnh. Cách xây dựng tình tiết rất logic: từ sự phản kháng ban đầu, sự chấp nhận đau đớn, đến sự dấn thân quyết liệt. Kịch bản đã rất khéo léo khi lồng ghép những mảng tối của hệ thống pháp luật hiện hành, nơi những kẽ hở được giới siêu giàu tận dụng, đối lập với sự bất lực của tầng lớp thấp. Tuy nhiên, phim không rơi vào bi kịch cực đoan. Luôn có một tia sáng nhỏ nhoi ở cuối mỗi vụ án, không phải lúc nào cũng là chiến thắng tại tòa, mà đôi khi chỉ là cái nắm tay cảm ơn của một thân chủ. Đó chính là 'hi vọng và lẽ sống' mà tiêu đề đã hứa hẹn. Thành Nagi tin rằng, đây là một bước tiến trong cách kể chuyện về nghề luật tại Việt Nam: bớt đi sự kịch tính giả tạo và thêm vào sự chiêm nghiệm sâu sắc.