Bạn cùng phòng

Căn phòng ký túc xá trong phim không chỉ là bối cảnh; nó là một thực thể sống, một nhân chứng câm lặng cho sự tha hóa. Ban đầu, không gian ấy được chia đôi bằng những đường kẻ vô hình: một bên là sự ngăn nắp, đơn điệu của Devon, bên kia là sự phóng khoáng, đầy màu sắc của Celeste. Sự đối lập này phản ánh sự tương phản trong tâm hồn họ. Devon nhìn Celeste không chỉ như một người bạn, mà như một 'bản mẫu hoàn hảo' (ideal ego) mà cô hằng khao khát. Đạo diễn đã rất tinh tế khi sử dụng những góc quay hẹp, tạo cảm giác ngột ngạt tăng dần. Mỗi món đồ Celeste mang vào – một chiếc lọ hoa, một tấm poster, hay mùi nước hoa nồng nàn – đều là một bước lấn chiếm 'lãnh thổ' tâm hồn của Devon. Cuộc chiến không bắt đầu bằng những lời cãi vã, mà bắt đầu bằng việc Devon âm thầm quan sát và bắt đầu 'mượn' những mảnh vụn từ cuộc đời của Celeste. Sự chiếm hữu không gian vật lý chỉ là tiền đề cho một sự chiếm đoạt khủng khiếp hơn: chiếm đoạt căn tính.

Giai đoạn đầu của bộ phim được bao phủ bởi một bầu không khí ngọt ngào giả tạo. Những buổi tối chia sẻ bí mật, những lần mượn quần áo, hay những lời khuyên về phong cách sống – tất cả đều được xây dựng như một tình bạn lý tưởng. Tuy nhiên, dưới con mắt của một nhà phê bình, tôi thấy đó là một quá trình 'ký sinh hóa'. Devon, trong sự yếu thế của mình, bắt đầu hút lấy năng lượng và ánh sáng từ Celeste. Ngược lại, Celeste cũng không hoàn toàn vô tội. Cô tận hưởng cảm giác được sùng bái, được là người dẫn dắt, một kiểu 'phức cảm cứu thế' (messiah complex) đối với kẻ nhút nhát. Sự rạn nứt xảy ra khi Devon không còn hài lòng với việc là một cái bóng. Cô bắt đầu muốn thay thế thực thể gốc. Những màn thao túng tâm lý (gaslighting) bắt đầu xuất hiện một cách tinh vi. Một lời khen đầy ẩn ý, một hành động 'giúp đỡ' nhưng thực chất là phá hoại các mối quan hệ khác của Celeste. Bộ phim bóc tách lớp mặt nạ của sự tử tế để lộ ra bộ mặt thật của sự ích kỷ: chúng ta thường yêu thương người khác chỉ vì họ phản chiếu những gì chúng ta muốn thấy ở bản thân mình.

Nếu các bộ phim cùng chủ đề ở thập niên 90 tập trung vào sự điên rồ mang tính bệnh lý, thì 'Bạn Cùng Phòng' lại phản ánh một bệnh lý xã hội mới: sự ám ảnh về vẻ ngoài sành điệu. Celeste là hiện thân của tất cả những gì truyền thông xã hội tôn thờ. Devon nhìn thấy ở Celeste không chỉ là một con người, mà là một 'thương hiệu cá nhân' thành công. Cuộc chiến ngầm trong phim thực chất là cuộc chiến giành quyền sở hữu 'vốn xã hội' (social capital). Devon bắt đầu học cách trang điểm, cách nói chuyện, và thậm chí là cách thu hút những người xung quanh giống hệt Celeste. Điều đáng sợ nhất không phải là việc Devon trở nên xấu xa, mà là việc cô trở nên 'giống' Celeste đến mức rùng mình. Phim đặt ra một câu hỏi nhức nhối: Trong một thế giới mà mọi thứ đều có thể được sao chép và chỉnh sửa bằng bộ lọc, liệu cái gọi là 'bản sắc riêng' có còn tồn tại? Hay chúng ta chỉ là những phiên bản lỗi của nhau, đang cố gắng đấu tranh để giữ lại một chút không gian riêng tư cuối cùng?

Hồi cuối của phim là một sự bùng nổ của những kìm nén. Khi Celeste nhận ra mình đang bị 'nuốt chửng', cô phản kháng một cách quyết liệt nhưng cũng đầy vụng về. Sự sành điệu của cô vỡ vụn, để lộ ra một tâm hồn cũng đầy rẫy những bất ổn và nỗi sợ hãi bị lãng quên. Cuộc chiến giữa họ không còn là cuộc chiến giữa kẻ mạnh và kẻ yếu, mà là cuộc chiến giữa hai thực thể đều đang khao khát sự tồn tại. Những phân cảnh đối đầu trong gương là những khoảnh khắc điện ảnh đắt giá nhất. Gương không còn để soi, mà để chia cắt. Devon nhìn vào gương và thấy Celeste; Celeste nhìn vào gương và thấy một kẻ lạ mặt đang mang khuôn mặt của chính mình. Sự bạo lực trong phim không chỉ nằm ở hành động thể xác, mà nằm ở việc phá hủy hoàn toàn cấu trúc tâm lý của đối phương. Kết cục của phim không mang lại sự giải thoát, nó để lại một dư vị đắng chát về sự cô độc tột cùng giữa đám đông.

'Bạn Cùng Phòng' là một lời cảnh tỉnh về sự mong manh của những mối quan hệ được xây dựng trên nền tảng của sự đố kỵ và sự ngưỡng mộ mù quáng. Bộ phim cho thấy rằng, đôi khi kẻ thù nguy hiểm nhất không phải là người lạ mặt ngoài kia, mà chính là người đang nằm ở giường bên cạnh, kẻ biết rõ mọi thói quen, mọi nỗi sợ của ta. Devon và Celeste chỉ là những nạn nhân của một xã hội quá chú trọng vào việc trình diễn bản thân mà quên mất việc nuôi dưỡng tâm hồn bên trong. Khi chúng ta quá mải mê theo đuổi một hình mẫu không thuộc về mình, chúng ta sẽ kết thúc bằng việc trở thành một bóng ma trong chính cuộc đời mình. Một bộ phim sâu sắc, đầy ám ảnh và cực kỳ thực tế trong bối cảnh giảng đường đại học hiện nay.