Bẫy Tiền

Để hiểu được 'Bẫy Tiền', trước hết ta phải hiểu về bản chất của cái nhìn. Nhân vật chính Gu Jung-tae (Byun Yo-han đóng) không phải là một anh hùng, cũng chẳng phải là một tên tội phạm điển hình. Anh ta là một 'kẻ quan sát'. Việc anh ta sử dụng nghề nghiệp môi giới bất động sản để xâm nhập vào đời tư của khách hàng là một sự biến tướng của hội chứng Scopophilia – niềm vui từ việc nhìn lén. Nếu như trong 'Rear Window' (1954), Jeff quan sát qua ống kính máy ảnh vì sự bó buộc về thể xác, thì Jung-tae quan sát vì một sự trống rỗng về tâm hồn. Anh ta sưu tầm những bí mật của người khác như thể đó là cách duy nhất để anh ta cảm thấy mình đang tồn tại. Đạo diễn Kim Se-hwi đã cực kỳ thông minh khi đặt người xem vào vị trí đồng lõa với Jung-tae. Chúng ta phán xét anh ta, nhưng chúng ta cũng tò mò như anh ta. Phim thiết lập một cấu trúc tự sự dựa trên sự 'giám sát đa tầng'. Ở đó, mỗi nhân vật đều đang nhìn vào một cái gì đó, và chính họ cũng đang bị một thế lực khác (hoặc chính khán giả) quan sát. Đây là một sự khai thác triệt để lý thuyết về Panopticon (nhà tù vạn năng), nơi mà chúng ta tự kỷ luật hoặc tự phô diễn vì biết rằng luôn có một con mắt nào đó đang hướng về phía mình.

Đối trọng với sự quan sát của Jung-tae là sự phô diễn của Han So-ra (Shin Hye-sun đóng). So-ra là hiện thân của một thế hệ sống dựa trên các thuật toán. Cô ấy không ăn để no, cô ấy ăn để chụp ảnh. Cô ấy không làm từ thiện vì lòng tốt, cô ấy làm vì sự tương tác. Shin Hye-sun đã thể hiện một sự biến hóa xuất thần khi lột tả hai mặt của một đồng xu: một 'nữ thần' mạng xã hội ngọt ngào và một thực thể rỗng tuếch, đầy toan tính ở đời thực. Sự đối lập này không mới, nhưng trong 'Bẫy Tiền', nó được đẩy lên mức độ bệnh hoạn. Phim đặt ra một câu hỏi hiện tượng luận sâu sắc: Liệu cái bản ngã trên Instagram có phải là thật, hay chính cái xác thịt đang hít thở mới là thật? Khi So-ra dàn dựng cuộc đời mình, cô ấy thực chất đã 'giết chết' chính mình từ trước khi vụ án mạng thực sự xảy ra. Cái bẫy ở đây không chỉ là tiền bạc hay danh tiếng, mà là cái bẫy của việc phải duy trì một hình tượng hoàn hảo đến mức nghẹt thở. Sự 'biến mất' của cô không chỉ là một nút thắt cốt truyện, mà là một biểu tượng cho việc con người hiện đại đang dần tan biến vào trong những dòng code và những bộ lọc hình ảnh.

Về mặt kịch bản, 'Bẫy Tiền' vận hành như một chiếc đồng hồ Thụy Sĩ đầy tinh xảo nhưng cũng đầy hiểm hóc. Nửa đầu phim ru ngủ khán giả bằng một nhịp điệu trinh thám chậm rãi, để rồi cú bẻ lái (twist) ở giữa phim làm thay đổi hoàn toàn cục diện. Điều khiến tôi đánh giá cao không phải là bản thân cú twist, mà là cách nó tái định nghĩa lại mối quan hệ giữa các nhân vật. Từ kẻ đi săn, Jung-tae trở thành kẻ bị săn đuổi không chỉ bởi cảnh sát mà bởi chính bóng ma của những kẻ anh ta từng quan sát. Nhịp phim được đẩy cao liên tục, tạo ra một sự cộng hưởng giữa tâm lý hoảng loạn của nhân vật và sự căng thẳng của người xem. Biên kịch đã khéo léo cài cắm các chi tiết nhỏ – từ chiếc chìa khóa, con chó, cho đến những bài đăng mạng xã hội – tất cả đều là những quân cờ trong một ván bài lật ngửa. Sự xuất hiện của thanh tra Oh Young-joo (Lee El) đóng vai trò là tiếng nói của lý trí trong một thế giới điên rồ. Tuy nhiên, ngay cả sự công bằng cũng gặp khó khăn trong việc định nghĩa tội ác trong một không gian mà mọi thứ đều có thể bị làm giả.

Điểm sắc sảo nhất của 'Bẫy Tiền' nằm ở cách nó mô tả sức mạnh của dư luận. Trong kỷ nguyên này, tòa án thực sự không nằm ở pháp đình, mà nằm ở bàn phím của các 'anh hùng bàn phím'. Phim cho thấy sự đáng sợ của việc định hướng dư luận (media manipulation). Chỉ với vài tấm ảnh và những dòng trạng thái ẩn ý, một kẻ tội đồ có thể trở thành nạn nhân, và ngược lại. Đám đông trong phim hiện lên như một thực thể không mặt, hung hãn và thiếu kiên nhẫn. Họ khao khát một câu chuyện kịch tính hơn là một sự thật khách quan. Kim Se-hwi đã thành công khi chỉ ra rằng: trong 'Bẫy Tiền', mỗi chúng ta đều là một phần của bộ máy hành hình. Chúng ta tiêu thụ nỗi đau của người khác như một hình thức giải trí. Điều này phản ánh một thực trạng chua chát của xã hội Hàn Quốc nói riêng và thế giới nói chung, nơi mà 'cancel culture' (văn hóa tẩy chay) và sự tung hô mù quáng có thể phá hủy một cuộc đời chỉ trong vài giờ đồng hồ.