Chị Chị Em Em

Kịch bản của 'Chị Chị Em Em' được xây dựng dựa trên cấu trúc kinh điển của dòng phim Noir: sự xâm nhập của một nhân tố lạ vào một hệ thống dường như hoàn hảo để rồi phơi bày sự mục rỗng bên trong. Thiên Kim (Thanh Hằng), một nữ phát thanh viên giàu có, sống trong một căn biệt thự xa hoa cùng người chồng lịch lãm Huy (Lãnh Thanh), đại diện cho tầng lớp tinh hoa của xã hội. Tuy nhiên, sự xuất hiện của Nhi (Chi Pu) – 'em gái hờ' với vẻ ngoài đáng thương – chính là con ngựa thành Troy hiện đại. Cái hay của kịch bản không nằm ở việc 'ai lừa ai', mà ở cách nó thao túng kỳ vọng của khán giả. Chúng ta bắt đầu bằng sự đồng cảm dành cho Nhi, rồi chuyển sang thương xót cho Kim, để rồi cuối cùng nhận ra rằng tất cả đều là những con cờ trong một ván bài mà luật chơi được viết bằng máu và sự lừa lọc. Sự phân tầng giai cấp được thể hiện tinh tế qua không gian: Kim sống trong ánh sáng rực rỡ của studio và biệt thự, trong khi Nhi bước ra từ bóng tối của những con hẻm nhỏ và bạo lực. Cuộc gặp gỡ của họ không phải là định mệnh, mà là một sự tính toán tàn nhẫn, nơi tình yêu chỉ là công cụ để đạt được mục đích tối hậu: sự tự do hoặc tiền bạc.

Trong ngôn ngữ điện ảnh của 'Chị Chị Em Em', những tấm gương xuất hiện với mật độ dày đặc. Gương không chỉ để soi, mà để chia cắt không gian và nhân vật. Mỗi lần Kim nhìn vào gương, cô không thấy chính mình, mà thấy một phiên bản cô muốn trở thành: một người phụ nữ hoàn hảo, một người vợ hiền, một người con hiếu thảo. Ngược lại, Nhi sử dụng gương như một vũ khí để tập luyện những biểu cảm giả tạo. Sự đối lập giữa 'Chị' và 'Em' thực chất là sự đối lập giữa hai mặt của một đồng xu. Kim khao khát sự nổi loạn và tự do mà cô thấy ở Nhi, trong khi Nhi khao khát sự sang trọng và quyền lực của Kim. Họ là những 'doppelgänger' (bản sao bóng tối) của nhau. Đạo diễn Kathy Uyên đã rất khéo léo khi sử dụng những góc quay phản chiếu để ám chỉ rằng: trong thế giới này, không có gì là thật. Mọi cái ôm, mọi nụ hôn đều mang theo một bóng ma của sự phản bội. Căn biệt thự – bối cảnh chính của phim – trở thành một 'panopticon' (nhà tù vạn năng), nơi các nhân vật tự giám sát lẫn nhau và tự giam cầm mình trong những lời nói dối.

Một điểm gây tranh cãi và cũng là điểm sáng nhất của phim chính là cách nó xử lý chủ đề nữ quyền và xu hướng tính dục. 'Chị Chị Em Em' không ngần ngại khai thác những khao khát thầm kín nhất của phụ nữ. Mối quan hệ giữa Kim và Nhi vượt xa tình chị em thông thường, nó mang màu sắc của sự chiếm hữu và đồng điệu về nỗi đau. Tuy nhiên, liệu đây có phải là phim nữ quyền thực thụ? Tôi cho rằng phim đặt ra một câu hỏi hóc búa hơn: Khi phụ nữ vùng lên thoát khỏi sự kìm kẹp của đàn ông, họ có vô tình trở thành những kẻ săn mồi giống như những kẻ họ từng căm ghét? Nhân vật Huy (Lãnh Thanh) là một mắt xích quan trọng. Anh ta không chỉ là kẻ phản diện, mà là hiện thân của sự gia trưởng độc hại đang cố gắng kiểm soát cả hai người phụ nữ. Sự sụp đổ của Huy ở cuối phim là một tuyên ngôn về sự giải phóng, nhưng sự giải phóng đó của Kim và Nhi lại nhuốm màu bi kịch. Họ thắng được đàn ông, nhưng họ đánh mất đi nhân tính cơ bản nhất của mình.

Phim duy trì một nhịp điệu dồn dập (pacing) khá tốt, đặc biệt là trong nửa sau khi các 'twist' (cú ngoặt) bắt đầu lộ diện. Cách dàn dựng các cảnh nóng trong phim không mang tính câu khách rẻ tiền mà phục vụ mật thiết cho tâm lý nhân vật. Những va chạm thể xác giữa Kim và Nhi đầy sự ngập ngừng, tội lỗi nhưng cũng rất mãnh liệt, trong khi cảnh giữa Kim và chồng lại khô khan, mang tính nghĩa vụ. Sự tương phản này đẩy cao kịch tính, khiến khán giả luôn trong trạng thái bất an. Tuy nhiên, nếu khắt khe hơn, một vài tình tiết ở hồi ba vẫn còn mang tính sắp đặt hơi quá đà (contrived), khiến tính logic của một bộ phim ly kỳ bị giảm sút đôi chút. Nhưng xét về mặt cảm xúc, đạo diễn đã thành công trong việc tạo ra một 'rollercoaster' (tàu lượn siêu tốc) tâm lý, nơi sự thật được bóc tách từng lớp như một củ hành, khiến người xem vừa cay mắt vừa không thể dừng lại.