そして旅はつづく

Để hiểu được 'Soshite Tabi wa Tsuzuku', trước tiên ta phải hiểu về khái niệm 'Ma' (Khoảng trống) trong văn hóa Nhật Bản. Okuyama không lấp đầy bộ phim bằng lời thoại hay những kịch tính rẻ tiền. Thay vào đó, ông tôn vinh những khoảng lặng giữa hai nhịp thở, những khoảng không giữa hai điểm dừng chân. Trong phim, con tàu không chỉ là phương tiện di chuyển, nó là một 'không gian trung gian' (liminal space) – nơi mà quá khứ và tương lai hội tụ tại một điểm duy nhất: hiện tại. Thành Nagi tôi đặc biệt ấn tượng với cách đạo diễn xử lý các khung hình tĩnh bên trong toa tàu đang chuyển động. Sự đối lập giữa nội thất tĩnh lặng và cảnh quan vút qua bên cửa sổ tạo nên một hiệu ứng thị giác thôi miên, buộc khán giả phải đối diện với sự trôi chảy của chính cuộc đời mình. Mỗi hành khách trên tàu là một thực thể độc lập, mang theo những hành lý tinh thần riêng biệt, nhưng họ lại cùng chia sẻ một quỹ đạo thời gian chung. Đây chính là biểu hiện cao nhất của tính nhân bản trong điện ảnh: tìm thấy sự kết nối trong sự biệt lập.

Phân tích sâu hơn về mặt kỹ thuật, bảng màu của 'Soshite Tabi wa Tsuzuku' là một sự tính toán đầy trí tuệ. Nó không rực rỡ một cách giả tạo, mà mang tông màu của ký ức – hơi lạnh lẽo nhưng lại thấm đẫm sự ấm áp của những tia nắng sớm xuyên qua lớp kính. Okuyama, người thường tự đảm nhận vai trò quay phim cho các tác phẩm của mình, đã sử dụng ánh sáng tự nhiên như một nhân vật thứ chính. Ánh sáng trong phim không chỉ để chiếu sáng bối cảnh; nó được dùng để khắc họa tâm trạng. Những mảng sáng tối đan xen trên gương mặt diễn viên (Sosuke Ikematsu) phản chiếu sự mâu thuẫn nội tâm giữa việc muốn dừng lại và khát khao được tiếp tục. Cách máy quay bắt trọn những chi tiết nhỏ – một ngón tay gõ nhẹ lên bậu cửa, một làn khói mỏng từ tách trà, hay cái nhìn xa xăm vào hư không – đều góp phần xây dựng nên một hệ sinh thái cảm xúc cực kỳ tinh tế. Đây là loại điện ảnh không cưỡng ép người xem phải khóc hay cười, mà nó khơi gợi những trải nghiệm cá nhân sâu kín nhất của mỗi người.

Tiêu đề phim là một lời khẳng định: 'Hành trình vẫn tiếp diễn'. Điều này gợi nhắc đến triết lý về sự luân hồi và sự tiếp nối không ngừng của cuộc sống. Trong bài phân tích này, tôi muốn nhấn mạnh rằng cấu trúc của phim không đi theo mô hình ba hồi truyền thống. Thay vào đó, nó giống như một bản nhạc giao hưởng với những điệp khúc lặp lại nhưng mang sắc thái khác nhau. Mỗi lần con tàu dừng lại là một chương mới mở ra, và khi nó lăn bánh, những chương cũ không mất đi mà tích tụ lại thành trải nghiệm. Nhân vật chính không có một 'đích đến' cụ thể theo nghĩa địa lý, bởi vì trong thế giới quan của Okuyama, hành trình chính là đích đến. Sự chuyển động liên tục của con tàu tượng trưng cho dòng thời gian không thể đảo ngược. Việc lựa chọn hình ảnh đường ray kéo dài đến tận chân trời là một ẩn dụ mạnh mẽ về sự vô tận của hy vọng. Dù chúng ta có trải qua mất mát hay thất vọng, thì 'chuyến tàu' của cuộc đời vẫn phải chuyển động, và đó chính là vẻ đẹp nghiệt ngã nhưng cũng đầy an ủi của sự tồn tại.

Trong thập kỷ qua, điện ảnh Nhật Bản dường như đang tìm cách định nghĩa lại chính mình sau bóng đen của những đạo diễn bậc thầy quá cố. 'Soshite Tabi wa Tsuzuku' là minh chứng cho thấy một thế hệ mới – đại diện là Okuyama – đã tìm thấy tiếng nói riêng. Họ không còn cố gắng mô phỏng Ozu một cách máy móc, mà họ lấy cái 'tĩnh' của Ozu kết hợp với sự 'động' của xã hội hiện đại. Bộ phim phản ánh một xã hội Nhật Bản đang chuyển mình, nơi con người ta bắt đầu tìm kiếm giá trị ở những điều giản đơn nhất thay vì những thành tựu vật chất hào nhoáng. Sự kết nối giữa các nhân vật trong phim, dù chỉ qua một ánh mắt hay một cử chỉ chia sẻ không gian, đã nói lên niềm khao khát về sự thấu cảm trong một kỷ nguyên số hóa đầy cô độc. Thành Nagi tin rằng, giá trị của bộ phim này sẽ còn tồn tại lâu dài sau khi màn hình tắt đi, bởi nó đã chạm được vào phần 'người' nhất trong mỗi chúng ta: nỗi sợ bị lãng quên và khao khát được thuộc về một hành trình nào đó.