Kẻ Ẩn Danh

Cấu trúc nhân vật Lâm được xây dựng dựa trên mô-típ 'The Sleeping Giant' (Gã khổng lồ ngủ quên) – một công thức kinh điển nhưng chưa bao giờ lỗi thời nếu được đặt đúng bối cảnh. Lâm là một nghịch lý sống. Anh ta là một cựu xã hội đen khét tiếng nhưng nay lại là một người lao động chân tay hiền lành, chịu đựng sự ghẻ lạnh của con gái riêng của vợ. Sự mất trí nhớ không chỉ là một thủ pháp cốt truyện để che giấu quá khứ; nó là một ẩn dụ cho sự thanh tẩy cưỡng ép. Lâm muốn quên để được làm người tốt, nhưng định mệnh (dưới hình hài của cái ác) không cho phép điều đó. Trong phần đầu bộ phim, chúng ta thấy một Lâm nhẫn nhục, một hình ảnh phản chiếu của sự khắc khổ. Tuy nhiên, khi Hiền bị bắt đi, sự chuyển dịch tâm lý của Lâm diễn ra không theo đường thẳng. Đó là một sự 'hồi mã thương' đầy đau đớn. Những cú đấm của anh ta ban đầu mang tính tự vệ, nhưng dần dần, sự tàn bạo của quá khứ trỗi dậy. Đạo diễn đã khéo léo cài cắm những khoảnh khắc lưỡng lự trong ánh mắt của Kiều Minh Tuấn – một sự sợ hãi chính bản thân mình. Đây là điểm sáng nhân văn nhất của bộ phim: Bi kịch không nằm ở việc bị mất tích, bi kịch nằm ở việc để tìm lại người thân, bạn phải đánh thức con quỷ mà bạn đã mất cả đời để chôn vùi.

Đối trọng với Lâm là Tiến, một nhân vật phản diện được xây dựng theo phong cách đạo đức giả cực đoan. Nếu Lâm là 'bóng tối cố gắng hướng về ánh sáng', thì Tiến lại là 'ánh sáng bao phủ một hố đen thâm hiểm'. Quốc Trường đã thể hiện một sự lột xác đáng kinh ngạc. Tiến không phải là một gã giang hồ bặm trợn, thô lỗ. Hắn tao nhã, điển trai và sử dụng sự lịch thiệp như một lưỡi dao sắc lẹm để dụ dỗ những cô gái trẻ nhẹ dạ như Hiền. Sự hiện diện của Tiến đại diện cho một loại tội ác mới trong xã hội hiện đại: Tội ác có học thức, tội ác núp bóng những giá trị thẩm mỹ. Mối quan hệ giữa Tiến và những nạn nhân của hắn không chỉ là quan hệ kẻ bắt cóc và con tin, mà còn là sự thao túng tâm lý (gaslighting). Việc bộ phim chọn bối cảnh nhà thổ trá hình, nơi sự xa hoa và sự bẩn thỉu đan xen, đã phản chiếu chính xác bản chất của nhân vật này. Cuộc đối đầu giữa Lâm và Tiến vì thế không chỉ là cuộc chiến thể xác, mà là sự xung đột giữa giá trị gia đình truyền thống (dù chắp vá) và sự băng hoại đạo đức của chủ nghĩa tiêu thụ thân xác.

Hành trình đi tìm con gái của Lâm mang đậm âm hưởng của 'Taken', nhưng được bản địa hóa bằng những chất liệu rất Việt Nam. Đó là những con hẻm nhỏ ngoằn ngoèo, những bến cảng đầy mùi cá và dầu máy, và cả những gánh hàng rong ven đường. Mối quan hệ giữa Lâm và Hiền (Mai Cát Vi) là sợi dây cảm xúc cốt lõi. Hiền, với sự nổi loạn tuổi dậy thì, đại diện cho những khoảng cách thế hệ và sự thiếu hụt niềm tin. Sự từ chối tình cảm của cô dành cho 'chú Lâm' không chỉ đơn thuần là sự bướng bỉnh, mà là sự phản kháng trước một thực tại nghèo khó và bế tắc. Phim đã xử lý khá tốt nhịp phim trong giai đoạn truy đuổi. Mỗi manh mối Lâm tìm được đều dẫn anh đến một tầng sâu hơn của địa ngục trần gian. Tuy nhiên, ở khía cạnh kịch bản, đôi khi sự tình cờ lại hơi quá đà, làm giảm đi tính logic của một cuộc điều tra chuyên nghiệp. Dẫu vậy, mục đích cuối cùng của bộ phim là sự hàn gắn. Khoảnh khắc Hiền nhận ra sự hy sinh của Lâm không phải đến từ lời nói, mà từ máu và những vết thương trên cơ thể anh. Đó là ngôn ngữ của sự chuộc tội mà chỉ những người đàn ông trầm lặng như Lâm mới có thể biểu đạt.

Điểm khiến 'Kẻ Ẩn Danh' tách biệt khỏi những bộ phim hành động hạng B chính là sự đầu tư vào võ thuật. Dưới sự chỉ đạo của đạo diễn hành động Samuel Kefi Abrikh (người từng làm việc trong John Wick 4), các phân cảnh chiến đấu trong phim mang một nhịp điệu (rhythm) rất riêng. Bạo lực ở đây không phải là bạo lực vô nghĩa. Mỗi đòn đánh của Lâm đều mang theo sức nặng của sự giận dữ và nỗi đau. Sự sáng tạo trong việc sử dụng binh khí và tận dụng không gian hẹp (phòng khách, hành lang, nhà kho) tạo ra cảm giác ngột ngạt và chân thực. Đặc biệt, trận đánh cuối cùng là một bản giao hưởng của sự tàn khốc, nơi màu sắc của ánh đèn neon (xanh lá, hồng tím) tương phản mạnh mẽ với màu đỏ của máu. Đây chính là đặc trưng của phong cách 'Neon-noir' mà Dan Trần muốn hướng tới. Hình ảnh Lâm đứng giữa đống đổ nát, dưới ánh sáng mờ ảo, vừa mang tính biểu tượng của một vị thần hộ mệnh, vừa mang vẻ thê lương của một kẻ lạc lối.

Dù sở hữu nhiều ưu điểm, 'Kẻ Ẩn Danh' vẫn không tránh khỏi những điểm trừ thường thấy của điện ảnh Việt. Đầu tiên là yếu tố hài hước được lồng ghép qua nhân vật của Mạc Văn Khoa. Dù Mạc Văn Khoa diễn xuất tốt và mang lại những tiếng cười giải trí, nhưng đôi khi sự xuất hiện của anh lại làm gãy nhịp điệu căng thẳng của phim, khiến sự chuyển tông từ kịch tính sang hài hước trở nên hơi gượng ép. Thứ hai, kịch bản đôi chỗ còn đi vào lối mòn với những tình tiết dễ đoán. Động cơ của một số nhân vật phụ chưa thực sự được đào sâu, khiến họ đôi khi chỉ giống như những con rối được đặt vào để phục vụ cho hành trình của nhân vật chính. Tuy nhiên, nếu xét trên bình diện một bộ phim hành động giải trí đỉnh cao, những thiếu sót này có thể được châm chước bởi sự chỉn chu trong dàn dựng và sự chân thành trong thông điệp về gia đình.