Kirikou et les bêtes sauvages

Thay vì xây dựng một hành trình đơn nhất nhắm đến một cái đích cuối cùng, 'Kirikou et les bêtes sauvages' được cấu trúc thành bốn câu chuyện nhỏ được kết nối bởi lời dẫn của người ông trong hang động. Đây là một sự lựa chọn cấu trúc thông minh, phản ánh đúng bản chất của văn hóa truyền khẩu Phi châu – nơi các câu chuyện được kể bên ánh lửa, rời rạc nhưng thống nhất về mặt tinh thần. Ở mỗi chương hồi, từ việc đối mặt với Linh cẩu đen, Trâu rừng khổng lồ, cho đến hành trình trên lưng hươu cao cổ, Kirikou không chinh phục thế giới bằng bạo lực. Cậu bé chinh phục bằng sự tò mò. Michel Ocelot đã khéo léo biến những thử thách mang tính sinh tồn thành những bài học về sinh thái học và xã hội học. Việc chia nhỏ cấu trúc phim giúp người xem chiêm nghiệm sâu hơn về từng đức tính của nhân vật chính: sự kiên trì, khả năng quan sát, lòng vị tha và trí thông minh sắc sảo. Đây không phải là một bộ phim hành động, mà là một bộ phim về quá trình giải quyết vấn đề (problem-solving) ở cấp độ thiên tài của một đứa trẻ.

Về mặt thị giác, bộ phim là một kiệt tác của sự phối màu và bố cục. Ocelot tiếp tục trung thành với phong cách hoạt hình 2D phẳng (flat), nhưng chiều sâu mà ông tạo ra lại vô tận. Chúng ta thấy rõ sự ảnh hưởng từ phong cách 'Naïve Art' của Henri Rousseau trong cách khắc họa những tán lá rừng nhiệt đới xanh mướt, rậm rạp và đầy rẫy những chi tiết ẩn hiện. Mỗi khung hình trong phim có thể được tách ra và treo trong một bảo tàng nghệ thuật hiện đại. Sự tương phản giữa làn da đen bóng của các nhân vật với màu vàng của sa mạc, màu đỏ của đất và màu xanh của rừng già tạo nên một bản giao hưởng màu sắc mạnh mẽ. Ocelot không cố gắng mô phỏng thực tế bằng CGI bóng bẩy; ông tạo ra một thực tế song song, nơi cái đẹp nằm ở những đường nét đồ họa dứt khoát và sự tinh giản hóa các hình khối. Đây là một sự phản kháng đầy trí tuệ chống lại xu hướng 'hyper-realism' của Hollywood, nhắc nhở chúng ta rằng hoạt hình trước hết là hội họa chuyển động.

Kirikou là một nhân vật kỳ lạ trong thế giới điện ảnh. Cậu bé sinh ra đã biết nói, biết đi và biết tự cắt dây rốn. Trong phần phim này, đặc tính 'siêu việt' đó được đặt vào những bối cảnh đời thường hơn nhưng không kém phần khắc nghiệt. Kirikou không có áo choàng, không có siêu năng lực vật lý, nhưng cậu có đôi tai biết lắng nghe và đôi mắt biết nhìn thấu bản chất sự việc. Khi đối đầu với con Linh cẩu đen phá hoại mùa màng, Kirikou không giết nó; cậu tìm hiểu tại sao nó lại xuất hiện. Khi đối mặt với sự nghi kỵ của dân làng, cậu dùng hành động để chứng minh giá trị. Nhân vật này là hiện thân của triết lý 'nhỏ bé nhưng có võ', một biểu tượng của trí tuệ thực hành (practical wisdom). Ocelot đã xây dựng một hình tượng anh hùng không cần sự trưởng thành về thể xác để thể hiện sự trưởng thành về tâm hồn. Điều này tạo nên một sức hút mãnh liệt, khiến khán giả ở mọi lứa tuổi đều cảm thấy bị thuyết phục bởi logic của một đứa trẻ.

Không thể phân tích Kirikou mà bỏ qua phần âm nhạc. Với sự tham gia của các nghệ sĩ lớn như Manu Dibango, phần âm nhạc của phim không chỉ đóng vai trò minh họa mà là linh hồn của tác phẩm. Những nhạc cụ truyền thống như Kora, Balafon và tiếng trống Djembe được sử dụng một cách tinh tế, tạo nên một không gian âm thanh vừa huyền bí vừa tràn đầy sức sống. Nhịp điệu của phim không dồn dập. Nó có những khoảng lặng, những đoạn ngân dài khi Kirikou cưỡi trên đầu hươu cao cổ đi xuyên qua các vùng địa hình khác nhau của châu Phi. Chính cái nhịp điệu thong dong này cho phép khán giả hấp thụ vẻ đẹp của thiên nhiên và cảm nhận được mối liên kết thiêng liêng giữa con người và đất mẹ. Âm nhạc trong phim là một tuyên ngôn văn hóa, khẳng định sự tự hào và sức mạnh nội tại của một lục địa thường bị điện ảnh phương Tây nhìn nhận một cách sai lệch.

Dù lấy bối cảnh một ngôi làng Phi châu xa xôi với những huyền thoại về phù thủy và mãnh thú, 'Kirikou et les bêtes sauvages' mang trong mình những thông điệp có tính phổ quát toàn cầu. Đó là câu chuyện về việc làm thế nào để tồn tại khi nguồn nước bị nhiễm độc, làm thế nào để bảo vệ thành quả lao động trước thiên tai và thú dữ. Bộ phim dạy chúng ta về sự thấu cảm. Kirikou không ghét bỏ những con thú dữ; cậu tôn trọng sự tồn tại của chúng nhưng khôn khéo để ngăn chặn sự tàn phá. Đây là một góc nhìn sinh thái học tiến bộ, nơi con người không phải là bá chủ thiên nhiên mà là một phần của hệ sinh thái. Tính nhân văn của phim còn nằm ở chỗ nó tôn vinh cộng đồng. Dù Kirikou là người cứu giúp dân làng, nhưng mục tiêu cuối cùng của cậu luôn là sự bình yên cho tất cả mọi người, kể cả những người đã từng hắt hủi cậu. Một bài học về sự bao dung cực kỳ sâu sắc được truyền tải một cách nhẹ nhàng nhất có thể.