Tấm Cám Chuyện Chưa Kể

Cái tiêu đề 'Chuyện Chưa Kể' tự thân nó đã là một lời hứa hẹn đầy khiêu khích. Khán giả không đến rạp để xem lại cảnh Tấm ngồi lựa đậu hay bị ngã cây cau – những thứ đã thuộc về DNA văn hóa. Họ đến để xem phần 'chưa kể'. Ngô Thanh Vân đã táo bạo đưa vào phim một tuyến truyện song song: cuộc chiến bảo vệ biên cương và những âm mưu chiếm đoạt vương quyền của Thừa tướng (Hữu Châu). Đây là một bước đi thông minh để mở rộng không gian điện ảnh, biến một câu chuyện mang tính giáo điều gia đình thành một sử thi có tầm vóc quốc gia. Tuy nhiên, vấn đề nằm ở sự cân bằng. Phim chia làm hai nửa khá tách biệt: nửa đầu đậm chất cổ tích lãng mạn, nửa sau lại chuyển hẳn sang hành động kỳ ảo kiểu 'Heroic Fantasy'. Sự chuyển tông này diễn ra đôi khi quá đột ngột, khiến mạch cảm xúc của khán giả bị đứt gãy. Chúng ta thấy một Thái tử (Isaac) vừa mới chìm đắm trong nỗi đau mất Tấm, ngay lập tức phải đối mặt với một thực thể quái vật CGI ở cuối phim. Sự kết nối giữa các mâu thuẫn nội tại (mẹ con Cám) và mâu thuẫn ngoại lai (ngoại xâm/phản diện quái vật) chưa thực sự nhuần nhuyễn. Dẫu vậy, không thể phủ nhận rằng kịch bản đã cố gắng tạo ra một 'background' sâu sắc hơn cho các nhân vật, đặc biệt là vai trò của Thái tử không còn là một 'phần thưởng' thụ động cho Tấm, mà là một người hùng có hành trình trưởng thành riêng biệt.

Nếu có một khía cạnh mà 'Tấm Cám: Chuyện Chưa Kể' có thể tự tin đứng ngang hàng với các tác phẩm khu vực, đó chính là phần nhìn. Với tư cách là một nhà phê bình, tôi đánh giá cao cách đội ngũ thiết kế mỹ thuật đã 'cách tân dựa trên truyền thống'. Phục trang trong phim không phải là phục dựng lịch sử một cách khô khan, mà là sự sáng tạo dựa trên các phom dáng cổ truyền như áo viên lĩnh, áo tứ thân, kết hợp với những chi tiết thêu đính cầu kỳ mang hơi hướng điện ảnh hiện đại. Mỗi khung hình tại Ninh Bình hay Đồng Nai đều được chăm chút để toát lên vẻ hùng vĩ, huyền bí của một xứ sở thần thoại. Việc sử dụng màu sắc cũng rất có ý đồ. Tấm (Hạ Vi) thường xuất hiện với những gam màu trung tính, dịu nhẹ, đối lập hoàn toàn với sự rực rỡ, sắc sảo và có phần 'độc hại' trong sắc tím, đỏ của Cám (Lan Ngọc) và Dì ghẻ (Ngô Thanh Vân). Tuy nhiên, điểm yếu chí mạng về thị giác lại nằm ở phần kỹ xảo CGI. Ở thời điểm 2016, việc dựng lên một quái vật CGI là một bước đi dũng cảm nhưng lại là con dao hai lưỡi. Con 'quái vật' ở hồi cuối trông còn khá tách biệt so với môi trường thực, tạo ra cảm giác 'game-y' (giống trò chơi điện tử) làm giảm đi sức nặng của trận chiến sinh tử. Nhưng hãy công bằng: trong bối cảnh ngân sách điện ảnh Việt, đây là một sự thử nghiệm cần thiết để mở đường cho các thế hệ phim kỹ xảo sau này.

Trong bất kỳ phân tích điện ảnh nào về bộ phim này, vai Dì ghẻ của Ngô Thanh Vân và Cám của Ninh Dương Lan Ngọc luôn phải được đặt ở vị trí trung tâm. Ngô Thanh Vân đã mang đến một sự sắc sảo, lạnh lùng nhưng cũng đầy quyền lực, thoát ly hoàn toàn khỏi hình ảnh dì ghẻ 'chửi đổng' trong các vở kịch dân gian. Trong khi đó, Ninh Dương Lan Ngọc đã chứng minh thực lực của một 'ngọc nữ' đa năng. Cám của cô không chỉ ác, mà còn có sự đố kỵ, sự khao khát được yêu thương và cả những khoảnh khắc 'điên' rất điện ảnh. Sự lấn lướt của phe phản diện vô hình trung lại làm lộ ra sự nhạt nhòa của nhân vật chính. Tấm của Hạ Vi, dù sở hữu nhan sắc 'vạn người mê' phù hợp với tạo hình cổ trang, lại thiếu đi sự linh hoạt trong biểu cảm và đài từ. Tấm trong phiên bản này vẫn còn quá thụ động, khiến khán giả khó lòng đồng cảm sâu sắc với hành trình vượt qua nghịch cảnh của cô. Sự tương tác giữa Tấm và Thái tử đôi khi còn gượng ép, thiếu đi những 'chemistry' cần thiết để làm bùng nổ một mối tình thiên cổ. Điều này dẫn đến một nghịch lý: khán giả nhớ về sự sắc sảo của Cám nhiều hơn là sự đức hạnh của Tấm.

Vượt lên trên những lớp cắt về giải trí, 'Tấm Cám: Chuyện Chưa Kể' đặt ra một câu hỏi thú vị về định mệnh. Trong cổ tích, Tấm sống lại nhờ phép màu của Bụt. Trong phim, sự hiện diện của Bụt (NSƯT Thành Lộc) mang tính biểu tượng và dẫn dắt nhiều hơn. Bộ phim cố gắng truyền tải thông điệp: hạnh phúc và chủ quyền không phải là thứ được ban phát, mà phải chiến đấu để giành lấy. Thái tử phải cầm kiếm ra trận, Tấm phải trải qua nhiều kiếp hóa thân không chỉ để gặp vua, mà để chứng kiến sự tàn khốc của quyền lực. Cái kết của phim, dù gây tranh cãi vì sự pha trộn chất kỳ ảo quá đà, thực chất là một nỗ lực muốn thoát ly khỏi mô-típ 'thiện thắng ác' đơn thuần. Nó cho thấy cái thiện muốn chiến thắng đôi khi phải mang bộ mặt của sức mạnh, thậm chí là sự dữ dội. Đây là một góc nhìn hiện đại, phù hợp với tâm thế của khán giả thế kỷ 21, dù cách thể hiện bằng hình ảnh quái vật có thể chưa phải là lựa chọn tinh tế nhất về mặt nghệ thuật.