Bản Danh Sách Của Schindler

Oskar Schindler, qua sự thể hiện của Liam Neeson, không xuất hiện như một vị thánh ngay từ đầu. Thực tế, ông ta là một kẻ cơ hội, một tay chơi hào hoa và một đảng viên Quốc xã luôn khao khát làm giàu từ xương máu của chiến tranh. Đây chính là điểm làm nên sự vĩ đại trong kịch bản của Steven Zaillian. Schindler đến Kraków với một chiếc vali rỗng và một tham vọng đầy ắp. Ông ta tận dụng sự sụp đổ của trật tự xã hội để thiết lập một đế chế sản xuất. Thành Nagi muốn nhấn mạnh rằng: Sự chuyển biến của Schindler không diễn ra trong một khoảnh khắc 'Enlightenment' tức thời, mà là một sự bào mòn chậm rãi của lương tâm trước sự tàn độc phi lý. Ban đầu, việc cứu người Do Thái chỉ là một bài toán kinh tế (lao động giá rẻ). Nhưng dần dần, qua sự quan sát – đặc biệt là cảnh tượng phá hủy khu tập trung Kraków Ghetto – Schindler bắt đầu nhìn thấy những con người đằng sau những con số. Khoảnh khắc ông nhìn thấy cô bé mặc áo khoác đỏ giữa một thế giới đen trắng chính là điểm gãy khúc về mặt tâm lý. Màu đỏ ấy là vết máu trên nền lương tâm của một kẻ đang hưởng lợi từ tội ác. Từ một kẻ trục lợi chiến tranh, Schindler đã biến xí nghiệp của mình thành một hòn đảo của sự sống giữa đại dương của cái chết. Sự hy sinh tài sản cuối cùng của ông để mua lại mạng sống cho công nhân không phải là một hành động từ thiện, mà là một sự chuộc tội tuyệt đối. Câu nói cuối phim: 'Tôi có thể đã cứu thêm được một người nữa' là một trong những khoảnh khắc bi tráng nhất lịch sử điện ảnh, cho thấy gánh nặng của lòng nhân ái trong một thời đại mà mạng người rẻ rúng hơn một chiếc khuy áo.

Đối trọng với Schindler là Amon Goeth, do Ralph Fiennes thủ vai với một sự tĩnh lặng đáng sợ. Nếu Schindler đại diện cho tiềm năng thiện lương, thì Goeth là hiện thân của sự thối rữa nhân tính dưới áp lực của ý thức hệ. Goeth không phải là một con quái vật gầm rú; hắn là một kẻ thức dậy, uống rượu, ngắm nhìn bình minh và sau đó tùy tiện bắn hạ tù nhân từ ban công như một trò tiêu khiển. Thành Nagi đánh giá cao cách Spielberg xây dựng mối quan hệ giữa Schindler và Goeth. Họ giống như hai mặt của một đồng xu. Cả hai đều yêu thích cuộc sống xa hoa, phụ nữ và quyền lực. Tuy nhiên, trong khi Schindler chọn sử dụng quyền lực để 'ban phát sự sống' (như cách ông giải thích với Goeth về sức mạnh thực sự của một hoàng đế là sự tha thứ), thì Goeth lại chọn quyền lực để hủy diệt. Goeth không chỉ là một kẻ sát nhân; hắn là nạn nhân của chính sự tàn bạo mà hắn thực thi. Ánh mắt trống rỗng của Fiennes khi đối diện với cái chết ở đoạn kết phim cho thấy sự rỗng tuếch của một linh hồn đã bán mình cho quỷ dữ. Sự tương phản này làm nổi bật chủ đề trung tâm: Con người luôn có quyền lựa chọn, ngay cả trong những hoàn cảnh ngặt nghèo nhất.

Nếu Schindler là gương mặt đại diện và Goeth là bóng tối bao phủ, thì Itzhak Stern (Ben Kingsley) chính là linh hồn và bộ não của toàn bộ chiến dịch cứu mạng này. Stern không chỉ là một kế toán; ông là hiện thân của trí tuệ và sự kiên nhẫn của dân tộc Do Thái. Sự tương tác giữa Stern và Schindler là một vũ điệu của sự tin tưởng được xây dựng trên nền tảng của sự nghi ngại ban đầu. Thành Nagi nhận thấy rằng chính Stern là người đã 'nhào nặn' nên một Schindler cứu tinh. Bằng sự khéo léo, Stern đã biến danh sách công nhân của Schindler thành một văn bản linh thiêng – 'Bản danh sách này là sự sống. Bao quanh nó là vực thẳm'. Vai diễn của Kingsley đầy tiết chế nhưng mang sức nặng ngàn cân. Ông không cần những lời tuyên ngôn hùng hồn; chỉ một cái nhìn thấu thị, một cái gật đầu nhẹ cũng đủ để nhắc nhở Schindler (và cả khán giả) về giá trị của mỗi sinh mạng. Stern là người đã giữ cho cán cân đạo đức của Schindler không bị lệch hướng trong những lúc hiểm nghèo nhất.

Việc lựa chọn quay phim đen trắng không chỉ là một lựa chọn phong cách của Janusz Kamiński và Spielberg; đó là một quyết định mang tính triết học. Màu sắc thường mang lại sự ấm áp và sống động, nhưng trong bối cảnh Holocaust, màu sắc có thể trở nên phù phiếm. Đen trắng mang lại cảm giác của một bộ phim tài liệu, một chứng nhân lịch sử. Nó tước bỏ những xao nhãng về thị giác để tập trung vào biểu cảm khuôn mặt, vào sự tương phản giữa ánh sáng (hy vọng) và bóng tối (tội ác). Thành Nagi muốn nhấn mạnh vào cách sử dụng ánh sáng 'expressionism' trong phim. Những bóng tối dài đổ trên tường khu tập trung, những luồng sáng trắng dã chiến trong các nhà máy sản xuất vũ khí... tất cả tạo nên một bầu không khí ngột ngạt, nơi cái chết có thể đến từ bất cứ kẽ hở nào. Đặc biệt, sự xuất hiện của cô bé áo đỏ (The Girl in Red) là một trong những sử dụng màu sắc biểu tượng kinh điển nhất. Nó không chỉ là màu của máu, mà là màu của sự thức tỉnh. Khi Schindler nhìn thấy chiếc áo đỏ ấy trên chiếc xe chở xác sau đó, đó là lúc cái chết không còn là một khái niệm trừu tượng, mà là một sự mất mát cá nhân đau đớn.

Đoạn kết của phim, khi những người 'Schindler-Jews' thực sự đặt những viên đá lên mộ của Oskar Schindler tại Jerusalem, là một sự chuyển dịch từ điện ảnh sang hiện thực đầy xúc động. Spielberg đã phá vỡ bức tường thứ tư để nhắc nhở chúng ta rằng: Câu chuyện này không kết thúc khi màn hình tối lại. 'Schindler's List' không chỉ là một bộ phim về quá khứ; nó là một lời cảnh báo cho tương lai. Trong một thế giới vẫn còn đầy rẫy sự thù ghét và phân biệt đối xử, hành động của Schindler là minh chứng cho câu châm ngôn trong Talmud: 'Ai cứu được một mạng người, người đó cứu được cả thế giới'. Thành Nagi tin rằng đây là tác phẩm hoàn thiện nhất của Spielberg, nơi cái tôi của người nghệ sĩ lùi lại để nhường chỗ cho tiếng nói của lịch sử và nhân đạo. Bộ phim không chỉ bắt khán giả phải xem, mà bắt họ phải cảm nhận, phải đau và phải hy vọng.