Hai Phượng

Nhân vật Hai Phượng không được xây dựng như một anh hùng hào nhoáng. Cô xuất hiện với tà áo bà ba bạc màu, gương mặt hằn học của một kẻ đòi nợ thuê ở vùng quê nghèo miền Tây. Đây là một sự lựa chọn kịch bản đầy tinh tế. Bằng cách đặt nhân vật vào vị thế của một kẻ 'ngoài lề xã hội' (outsider), bộ phim đã giải phóng cô khỏi những ràng buộc đạo đức thông thường để kích hoạt bản năng hoang dã nhất khi bi kịch xảy ra. Cuộc hành trình của Hai Phượng từ miền sông nước đến những con hẻm tối tăm của Sài Gòn không chỉ là một cuộc rượt đuổi cứu con, mà là một quá trình chuộc lỗi (redemption). Quá khứ lầm lỗi của một đại ca chốn giang hồ được gột rửa bằng máu và nước mắt trong cuộc chiến chống lại cái ác tuyệt đối – đường dây buôn người xuyên quốc gia. Sự tương phản giữa tình mẫu tử thiêng liêng và bối cảnh bạo lực thô ráp tạo nên một lực đẩy tâm lý mạnh mẽ, khiến khán giả không thể rời mắt khỏi màn hình. Hai Phượng không đại diện cho luật pháp, cô đại diện cho công lý của một người mẹ – thứ công lý không có giới hạn và không biết đến sợ hãi.

Lê Văn Kiệt đã áp dụng công thức của những tác phẩm hành động đỉnh cao như 'Taken' hay 'John Wick', nhưng lại thổi vào đó một linh hồn rất Việt. Kịch bản của Hai Phượng tuân thủ chặt chẽ cấu trúc 'thời gian thực' (real-time pressure), tạo ra một áp lực liên tục lên cả nhân vật lẫn người xem. Không có những phân đoạn giải thích dài dòng, không có những tình tiết lãng mạn thừa thãi. Mỗi cảnh quay đều phục vụ cho mục đích duy nhất: đẩy Hai Phượng đến gần hơn với con gái Mai. Tuy nhiên, điểm yếu của kịch bản nằm ở sự mỏng manh của tuyến nhân vật phụ và những màn đối thoại đôi khi còn mang tính kịch nghệ. Nhân vật cảnh sát Lương, dù được thủ vai bởi Phan Thanh Nhiên, dường như chỉ xuất hiện để làm 'gia vị' cho cốt truyện thay vì là một đối trọng thực thụ. Tuy nhiên, sự tinh gọn này lại giúp bộ phim duy trì được một nhịp độ (pacing) hoàn hảo, biến 98 phút phim thành một cuộc chạy đua nghẹt thở, nơi mà mỗi giây phút trôi qua đều là một sự đánh đổi giữa sự sống và cái chết.

Điều làm nên đẳng cấp của Hai Phượng chính là phần dàn dựng hành động (stunt/choreography). Không còn những cú cắt cảnh vụn vặt để che giấu sự yếu kém của diễn viên, các trận chiến trong phim được thực hiện bằng những cú máy dài (long take) và góc quay rộng, phô diễn trọn vẹn sự khốc liệt của võ thuật Vovinam và thực chiến. Từ trận đấu ở chợ cá, trên con tàu đang chạy cho đến màn đối đầu cuối cùng với Thanh Sói, mỗi chiêu thức đều mang tính sát thương cao và đầy uy lực. Đặc biệt, phân đoạn chiến đấu trong không gian hẹp được xử lý cực kỳ thông minh, tận dụng tối đa các vật dụng đời thường để biến chúng thành vũ khí. Bạo lực trong Hai Phượng không hề rẻ tiền; nó là bạo lực có mục đích, là phương tiện cuối cùng của một con người bị dồn vào đường cùng. Sự thô bạo của những cú va chạm, tiếng xương gãy, và những vết thương rướm máu được đặc tả chân thực đến mức người xem có thể cảm nhận được nỗi đau của nhân vật.

Dưới góc độ một nhà nghiên cứu, tôi đánh giá cao cách bộ phim phản chiếu thực trạng xã hội. Hai Phượng không ngần ngại chạm vào vấn đề nhức nhối: nạn bắt cóc và buôn bán nội tạng. Bối cảnh phim dịch chuyển từ sự tĩnh lặng đầy bất ổn của nông thôn đến sự náo nhiệt hung hiểm của đô thị, nơi con người trở thành món hàng hóa trong tay những kẻ thủ ác. Những con hẻm chằng chịt, những khu chung cư cũ nát và những ga tàu hỏa bụi bặm hiện lên như một mê cung mà ở đó, cái nghèo và cái ác đan xen vào nhau. Bộ phim kín đáo đặt ra câu hỏi về sự an toàn của những đứa trẻ và sự thờ ơ của đám đông trước nỗi đau của cá nhân. Hình ảnh người mẹ đơn độc chiến đấu giữa lòng thành phố triệu dân là một ẩn dụ đau xót cho sự đơn độc của những người yếu thế trong xã hội hiện đại.