Avengers: Ngày Tận Thế

Việc lựa chọn Robert Downey Jr. (RDJ) vào vai Victor von Doom là một cú sốc điện vào trái tim của người hâm mộ toàn cầu, nhưng dưới góc nhìn phê bình, đây là một 'nghịch lý hiện diện'. Marvel đang chơi một ván bài meta-cinema (siêu điện ảnh) cực kỳ nguy hiểm. RDJ không chỉ đóng một nhân vật mới; ông mang theo toàn bộ sức nặng của mười năm làm 'vị cứu tinh' của MCU để hóa thân thành kẻ hủy diệt nó. Cấu trúc nhân vật của Victor von Doom trong phiên bản này buộc phải đối diện với ký ức thị giác của khán giả. Mỗi khi Doom tháo mặt nạ (nếu có), người xem sẽ thấy gương mặt của người anh hùng đã hy sinh để cứu họ trong 'Endgame'. Đây là một thủ pháp tạo ra sự mâu thuẫn nội tâm cho chính khán giả, biến trải nghiệm xem phim thành một cuộc tra tấn cảm xúc có chủ đích. Sự thông minh của Kevin Feige nằm ở chỗ ông hiểu rằng: để đánh bại sự thờ ơ của công chúng, ông cần một thứ gì đó vừa quen thuộc đến mức ám ảnh, vừa xa lạ đến mức đáng sợ.

Nếu Thanos là một gã khổng lồ mang tư tưởng Malthus về sự cân bằng tài nguyên, thì Victor von Doom trong 'Avengers: Doomsday' đại diện cho một thứ triết học sâu xa và cá nhân hơn: Chủ nghĩa Duy ý chí (Voluntarism) cực đoan. Doom không muốn 'cứu' vũ trụ bằng cách tiêu diệt một nửa sự sống; hắn muốn 'thay thế' vũ trụ bằng một trật tự hoàn hảo dưới gót giày của mình. Trong kịch bản của 'Doomsday', chúng ta thấy sự chuyển dịch từ xung đột vật lý sang xung đột ý hệ. Doom tin rằng đa vũ trụ đang tự hủy hoại vì sự hỗn loạn của tự do, và chỉ có một ý chí duy nhất mới có thể ngăn chặn sự sụp đổ đó. Đây là một sự phản chiếu tinh vi về tình trạng của thế giới thực tại – nơi con người sẵn sàng đánh đổi tự do để lấy sự ổn định giả tạo. Anh em nhà Russo, với sở trường khai thác các vấn đề chính trị-xã hội thông qua lăng kính siêu anh hùng (như đã làm với Winter Soldier và Civil War), chắc chắn sẽ biến cuộc chiến này thành một cuộc tranh biện về đạo đức đầy khốc liệt.

Sự thất bại của các giai đoạn gần đây của MCU phần lớn nằm ở sự lạm dụng CGI thiếu linh hồn và nhịp độ phim rời rạc. Việc đưa Joe và Anthony Russo trở lại ghế đạo diễn là một lời cam kết về chất lượng dàn dựng. Phong cách của nhà Russo – thứ mà tôi gọi là 'Chủ nghĩa hiện thực động năng' (Kinetic Realism) – chú trọng vào trọng lực của các pha hành động và sự kết nối hữu cơ giữa các nhân vật. Trong 'Doomsday', kỳ vọng đặt vào việc họ sẽ xử lý quy mô khổng lồ của sự kiện đa vũ trụ mà không làm mất đi những khoảng lặng tâm lý. Chúng ta mong đợi những khung hình có chiều sâu trường ảnh rộng, những cú long-take trong các trận chiến hỗn loạn và đặc biệt là cách họ xây dựng phản diện. Doom của Russo sẽ không phải là một kẻ ác hoạt hình; hắn sẽ là một thực thể uy nghiêm, tĩnh lặng nhưng chứa đựng sức mạnh có thể bẻ gãy thực tại. Sự tương phản giữa sự ồn ào của dàn Avengers trẻ tuổi và sự tĩnh lặng chết chóc của Doom sẽ là chìa khóa tạo nên sức căng điện ảnh.

Về mặt cấu trúc, 'Avengers: Doomsday' gánh vác nhiệm vụ dọn dẹp đống đổ nát của kỷ nguyên Đa Vũ Trụ (Multiverse Saga). Phim không chỉ là một chương mới, mà là một cuộc 'đại thanh trừng' nghệ thuật. Việc loại bỏ Kang the Conqueror để nhường chỗ cho Doom cho thấy sự linh hoạt (hoặc tuyệt vọng) trong biên kịch của Marvel. Phân tích sâu vào cốt truyện (dựa trên các manh mối từ truyện tranh Secret Wars), 'Doomsday' sẽ là hành trình mà các người hùng nhận ra rằng họ không thể thắng. Đây là điểm khác biệt cốt lõi. 'Infinity War' là một thất bại bất ngờ, nhưng 'Doomsday' sẽ là một sự sụp đổ có hệ thống, nơi niềm tin vào chủ nghĩa anh hùng bị xói mòn. Bộ phim cần phải thể hiện được sự tuyệt vọng tột cùng trước khi ánh sáng của 'Secret Wars' ló rạng. Đây là một cấu trúc bi kịch cổ điển, nơi hy vọng chỉ được sinh ra từ tro tàn của sự tận diệt.

Sau cùng, 'Avengers: Doomsday' là câu trả lời cho câu hỏi: Liệu mô hình vũ trụ điện ảnh có còn tồn tại được hay không? Trong thời đại mà khán giả dần quay lưng với những công thức cũ kỹ, bộ phim này buộc phải vượt qua chính mình. Nó không được phép chỉ là một 'món ăn tinh thần' nhanh gọn, nó phải là một tác phẩm nghệ thuật có sức nặng. Sự tham gia của các nhân vật mới như Fantastic Four vào đội hình Avengers không chỉ là sự bổ sung nhân sự, mà là sự giao thoa của các kỷ nguyên điện ảnh khác nhau. 'Ngày Tận Thế' chính là tấm gương phản chiếu tham vọng của Marvel: thà tự hủy diệt để tái sinh một cách huy hoàng còn hơn là chết dần trong sự lãng quên. Với tư cách là một nhà phê bình, tôi nhìn thấy ở đây một sự dũng cảm nghệ thuật đáng ghi nhận, dù nó được thúc đẩy bởi áp lực doanh thu tỷ đô.