Avengers 4: Hồi Kết

Điểm rực rỡ nhất của 'Endgame' nằm ở 60 phút đầu tiên—một chương phim u uất và đầy tính suy tưởng mà ít ai ngờ tới ở một bộ phim siêu anh hùng. Trong khi 'Infinity War' là một cuộc hành quân thần tốc, 'Endgame' lại là một bài ca ai điếu. Thế giới sau cú búng tay hiện lên không phải với những tòa nhà sụp đổ, mà với những bụi cỏ mọc hoang, những nhóm hỗ trợ tâm lý và những ánh mắt vô hồn. Thành Nagi tôi đặc biệt ấn tượng với cách đạo diễn xử lý nhân vật Thor. Việc biến một vị thần thành một kẻ nghiện rượu béo phì không phải là một trò đùa rẻ tiền; đó là sự mô tả trần trụi về hội chứng hậu chấn tâm lý (PTSD). Sự thất bại không chỉ lấy đi người thân của họ, nó lấy đi căn tính của họ. Captain America điên cuồng bám víu vào sự lạc quan giả tạo, Black Widow chìm đắm trong công việc để quên đi sự trống rỗng, và Tony Stark—người duy nhất tìm thấy hạnh phúc trong đau thương—lại phải đối mặt với nghịch lý đạo đức: Có nên đánh đổi hạnh phúc cá nhân hiện tại để cứu lấy quá khứ của nhân loại? Đây là tầng sâu nhân văn mà 'Endgame' đã chạm tới, biến những vị thần thánh trở nên con người hơn bao giờ hết.

Cấu trúc 'du hành thời gian' trong 'Endgame' không đi theo lối mòn của 'Back to the Future'. Nó được sử dụng như một thiết bị tự sự (narrative device) để thực hiện một cuộc tổng kết di sản. Việc các nhân vật quay trở lại các cột mốc quan trọng (New York 2012, Asgard 2013, Vormir...) không chỉ là chiều lòng người hâm mộ (fan-service). Đó là một quá trình tự soi rọi. Tony Stark gặp lại cha mình để hóa giải những mặc cảm Oedipus dai dẳng; Thor gặp lại mẹ để tìm lại tư cách xứng đáng (worthiness); và Steve Rogers nhìn thấy bóng hình Peggy để nhận ra điều anh thực sự khao khát. Về mặt kỹ thuật biên kịch, đây là một nước đi mạo hiểm nhưng hiệu quả, biến dòng thời gian thành một mạng lưới những xúc cảm đan xen. Nó cho thấy MCU không chỉ xây dựng một vũ trụ bằng gạch đá và kỹ xảo, mà bằng cả một hệ thống ký ức chung của khán giả toàn cầu trong suốt hơn một thập kỷ.

Khi màn sương mù của nỗi đau tan biến, 'Endgame' chuyển mình sang một trạng thái sử thi thuần túy. Cảnh tượng 'Portals' (Các cổng không gian) là một trong những khoảnh khắc điện ảnh quan trọng nhất thế kỷ 21. Nó không chỉ là kỹ xảo; đó là sự cộng hưởng của âm nhạc (Alan Silvestri đã làm quá tốt với bản phối Portals) và cảm xúc dồn nén. Từ góc độ nghiên cứu cấu trúc, trận chiến cuối cùng là một sự hỗn loạn có tính toán. Anh em nhà Russo đã khéo léo điều phối hàng chục nhân vật chính mà không làm mất đi trọng tâm. Việc Captain America nhấc được búa Mjolnir là một sự giải thoát (catharsis) hoàn hảo cho hành trình của nhân vật. Tuy nhiên, dưới góc nhìn phê bình khắt khe, bảng màu của trận chiến cuối cùng hơi tối và bị ám sắc xám của bụi bặm, điều này đôi khi làm hạn chế sự rực rỡ của các thiết kế nhân vật, nhưng nó phản ánh đúng tính chất khốc liệt của một 'Hồi kết' nơi ranh giới giữa sự sống và cái chết chỉ mỏng như một hơi thở.

Điện ảnh là sự thay đổi. Và 'Endgame' là minh chứng hùng hồn nhất cho sự thay đổi đó qua hai biểu tượng: Tony Stark và Steve Rogers. Tony Stark bắt đầu là một kẻ ích kỷ ('Iron Man' 2008) và kết thúc bằng sự hy sinh vĩ đại nhất ('I am Iron Man'). Ngược lại, Steve Rogers—người luôn sống vì người khác—cuối cùng đã chọn sống một cuộc đời cho riêng mình. Đây là một sự hoán đổi vị trí đầy chất thơ. Sự hy sinh của Black Widow trên Vormir cũng là một điểm nhấn gây tranh cãi nhưng cần thiết; nó khẳng định rằng trong thế giới của 'Endgame', cái giá của sự cứu rỗi luôn là xương máu. Bộ phim không chỉ khép lại một câu chuyện về những viên đá vô cực, nó khép lại một kỷ nguyên mà ở đó, các siêu anh hùng được định nghĩa bởi những lựa chọn đạo đức hơn là sức mạnh cơ bắp.

Sau tất cả, 'Avengers: Endgame' là một kỳ quan của sự kiên nhẫn. Không một hãng phim nào có đủ can đảm để chuẩn bị cho một cái kết trong suốt 11 năm. Nó đã tái định nghĩa khái niệm 'Blockbuster'—không chỉ là giải trí, mà là một trải nghiệm cộng đồng mang tính biểu tượng. Dù vẫn còn đó những lỗ hổng logic về du hành thời gian hay sự lạm dụng CGI ở một vài phân cảnh, nhưng sức nặng cảm xúc và tầm vóc văn hóa của nó là không thể phủ nhận. 'Endgame' không phải là phim siêu anh hùng hay nhất mọi thời đại nếu xét riêng lẻ, nhưng nó là 'trải nghiệm điện ảnh' vĩ đại nhất mà thế hệ chúng ta từng được chứng kiến. Thanos có thể là kẻ tất yếu (I am inevitable), nhưng sự bất tử của 'Endgame' trong lòng khán giả cũng là một điều tất yếu tương tự.